ગિરનારની પવિત્ર ગોદમાં બિરાજમાન ભવનાથ મહાદેવના સાનિધ્યમાં શિવરાત્રિ મેળાના બીજા દિવસે પણ અદભૂત આધ્યાત્મિક માહોલ સર્જાયો છે. દેશ-વિદેશથી આવેલા સાધુ-સંતો અને લાખો ભાવિકોના પગલે ગિરનારી તળેટી ‘શિવમય’ બની ગઈ છે. ભલે તડકો હોય કે રાત્રીની ઠંડી, ભોળાનાથના દર્શન માટે ઉમટતા શ્રદ્ધાળુઓના ઉત્સાહમાં જરા પણ ઘટાડો જોવા મળતો નથી. ગિરનારના પથ્થરેથી પથ્થર સુધી જાણે ‘હર હર મહાદેવ’નો નાદ ગુંજી રહ્યો હોય તેવો અનુભવ દરેક ભક્ત કરી રહ્યો છે.

ભારતી આશ્રમના મહંત અને મહામંડલેશ્વર 1008 શ્રી હરિહરાનંદ ભારતી બાપુએ જણાવ્યું કે મેળાનો બીજો દિવસ ખાસ ઉર્જા અને ભક્તિથી ભરપૂર રહ્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર ભવનાથનું ક્ષેત્ર તો આખું વર્ષ શિવમય રહે છે, પરંતુ શિવરાત્રિના દિવસોમાં અહીંનો આનંદ અને આધ્યાત્મિક અનુભૂતિ અલૌકિક બની જાય છે. ગઈકાલે ભવનાથ મહાદેવના મંદિરે પરંપરાગત ધ્વજારોહણ સાથે મેળાનો પ્રારંભ થયો હતો. વિવિધ આશ્રમોમાં પણ ધર્મધ્વજાઓ લહેરાવવામાં આવી અને નાગા સાધુઓએ ધૂણી ધખાવી ‘અલખ નિરંજન’ અને ‘મહાદેવ હર’ના ગર્જતા નાદ સાથે મેળાને વિધિવત વેગ આપ્યો હતો.
 

ભવનાથનો મેળો માત્ર લોકમેળો નથી, પરંતુ શિવ અને જીવના મિલનનું પવિત્ર પર્વ માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે ગિરનારની સિદ્ધભૂમિમાં નવનાથ, સિદ્ધ ચોર્યાસી, 64 જોગણીઓ અને 52 વીરનો અદ્રશ્ય વાસ છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા મુજબ શિવરાત્રિના પાવન દિવસોમાં સ્વયં મહાદેવ અહીં કોઈને કોઈ સ્વરૂપે વિહાર કરે છે. ભક્તિભાવથી આવનાર દરેક શ્રદ્ધાળુને કોઈને કોઈ રીતે આશીર્વાદની અનુભૂતિ થાય છે.

મેળાનું સૌથી મોટું આકર્ષણ દિગંબર નાગા સાધુઓ છે. પાંચ દિવસ સુધી સાધનામાં લીન રહી ધૂણી ધખાવનાર આ સાધુઓ શિવરાત્રિની મધ્યરાત્રિએ નીકળતી ભવ્ય ‘રવેડી’માં ભાગ લે છે. આ રવેડી દરમિયાન તેઓ શસ્ત્રકળાના કરતબો રજૂ કરે છે. તલવારબાજી, પટ્ટાબાજી અને વિવિધ દાવપેચો જોઈને હજારો ભક્તો આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે. શણગારેલા ગજરાજો, ધર્મધ્વજાઓ અને વિવિધ અખાડાના મહામંડલેશ્વરોની હાજરી રવેડીને ભવ્યતા આપે છે. ગિરનારી તળેટીમાં ગુંજતા જયઘોષ સાથે સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિ અને શૌર્યની અનોખી મિશ્રિત લાગણીથી છલકાય છે.

રવેડીનો માર્ગ ભવનાથ મંદિર પાસે આવેલા પૌરાણિક મૃગીકુંડ પાસે પૂર્ણ થાય છે. અહીં સાધુ-સંતો શાહી સ્નાન કરે છે. લોકવાયકા મુજબ આ મૃગીકુંડનું મહાત્મ્ય ગંગા, યમુના અને સરસ્વતીના સંગમ જેટલું પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આખું વર્ષ બંધ રહેનાર આ કુંડ માત્ર શિવરાત્રિની પાવન રાત્રે જ શાહી સ્નાન માટે ખુલ્લું મુકાય છે. એવી માન્યતા પણ છે કે સ્નાન કરવા પડેલા સાધુઓમાંથી કેટલાક બહાર દેખાતા નથી, કારણ કે સ્વયં મહાદેવ અદ્રશ્ય રીતે તેમની સાથે સ્નાન કરે છે. આ માન્યતાઓ ભક્તિભાવને વધુ ગાઢ બનાવે છે.

ભવનાથમાં અત્યારે ભક્તિનો સાગર ઘૂઘવી રહ્યો છે. સાધુઓની ધૂણીમાંથી ઊઠતો ધુમાડો, ગિરનારની ગુફાઓમાંથી આવતો શંખનાદ અને ભક્તોના જયઘોષથી સમગ્ર જૂનાગઢ જાણે કૈલાસધામ બની ગયું હોય તેવી લાગણી સર્જાય છે. દરેક ચહેરા પર શ્રદ્ધા, શાંતિ અને આધ્યાત્મિક તૃપ્તિ ઝળહળી રહી છે.

આ અવસરે પંચ દશનામ આહવાન અખાડાના મુખ્ય સંરક્ષક ભારદ્વાજગીરી મહારાજે યુવાનોને ખાસ સંદેશ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે સંતોની જીવનશૈલીને સમજીને તેનું સાર જીવનમાં ઉતારવું જોઈએ, ન કે બહારથી દેખાતી બાબતોનું અંધાનુકરણ કરવું જોઈએ. ‘અવધૂત’ શબ્દની વ્યાખ્યા સમજાવતા તેમણે જણાવ્યું કે જે વ્યક્તિ આશા-તૃષ્ણાથી રહિત, વિકારોથી મુક્ત અને લોભ-મોહથી પર હોય તે જ સાચો અવધૂત કહેવાય. ધૂણી, ભભૂતિ અને વિરક્ત જીવનશૈલી એ તેમની સાધનાનો ભાગ છે.

સાધનાના સંદર્ભમાં કેટલીકવાર સંતો ચિલમનો ઉપયોગ કરતા હોવાની ચર્ચા પર તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે સંતો આ વસ્તુઓના ‘નશેડી’ નથી, પરંતુ તેમની સાધનાની પરંપરામાં તેનો પ્રતીકાત્મક અર્થ છે. યુવાનોને ચેતવણી આપતા તેમણે કહ્યું કે ધૂમ્રપાન અને નશો જીવલેણ છે અને તેનાથી કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોનું જોખમ વધી શકે છે. યુવાનો દેશનું ભવિષ્ય છે અને તેમને વ્યસનથી દૂર રહીને સકારાત્મક જીવન જીવવું જોઈએ.
 

અંતમાં તેમણે સંદેશ આપ્યો કે યુવાનોએ સંતોના આશીર્વાદ મેળવવા, સેવા કરવા અને સત્સંગનો લાભ લેવા જોઈએ. સંતોના વિચારો અને મૂલ્યો જીવનમાં ઉતારવાથી જ સાચી પ્રગતિ શક્ય છે. નશો જીવનને બરબાદ કરી શકે છે, જ્યારે ભક્તિ અને સંયમ જીવનને ઉજ્જવળ બનાવે છે.

ભવનાથ મહાદેવના આ પવિત્ર મેળામાં ભક્તિ, પરંપરા અને આધ્યાત્મિકતા એકસાથે અનુભવી શકાય છે. બીજા દિવસે પણ ઉમટેલા ભાવિકોનો સાગર દર્શાવે છે કે ગિરનારની આ પવિત્ર ભૂમિ પર મહાદેવ પ્રત્યેની આસ્થા અખંડ અને અવિચળ છે.