ભારતીય ઉપખંડમાં શિયાળાની વિદાય સાથે જ હવામાનમાં અચાનક મોટો પલટો આવ્યો છે. હિન્દ મહાસાગરમાં ઊભેલું ચક્રવાત ‘હોરાસિયો’ હાલમાં લગભગ 260 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે આગળ વધી રહ્યું છે. તેની તીવ્રતા અને દિશાને ધ્યાનમાં રાખીને હવામાન તંત્ર સતર્ક બની ગયું છે. હાલની સ્થિતિ મુજબ આ વાવાઝોડું સીધું ભારતીય તટ પર લેન્ડફોલ કરે તેવી શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે, છતાં તેની પરોક્ષ અસરને કારણે દક્ષિણ ભારતના કેટલાક રાજ્યોમાં એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.

હવામાન વિભાગના અંદાજ મુજબ સમુદ્રમાં સર્જાયેલા ઓછા દબાણ અને ચક્રવાતીય પરિસ્થિતિઓને કારણે દક્ષિણ ભારતના આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા અને કેરલમમાં ભારે પવન સાથે વરસાદી માહોલ સર્જાઈ શકે છે. તટીય વિસ્તારોમાં માછીમારોને સમુદ્રમાં ન જવા ચેતવણી આપવામાં આવી છે. તીવ્ર પવન અને ઊંચી મોજાંને કારણે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સાવચેતી રાખવા સૂચના અપાઈ છે.

આ ઉપરાંત આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં પણ સમુદ્ર ઉગ્ર બનવાની શક્યતા છે. પશ્ચિમ બંગાળ, સિક્કિમ અને મેઘાલય જેવા પૂર્વીય રાજ્યોમાં હલકો થી મધ્યમ વરસાદ થઈ શકે છે. વાવાઝોડું સીધું આ વિસ્તારોમાં અસર ન કરે તો પણ તેની પરિસ્થિતિને કારણે ભેજ અને પવનની દિશામાં ફેરફાર થવાથી વરસાદી વાદળો સક્રિય થઈ શકે છે.

દક્ષિણ ભારતમાં વરસાદી માહોલ સર્જાતાં જ ઉત્તર ભારતમાં એકદમ વિપરીત પરિસ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા આશરે પાંચ ડિગ્રી સુધી વધી ગયું છે. ગુરુવારે લઘુત્તમ તાપમાન 12.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, જ્યારે મહત્તમ તાપમાનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. હાલ રાજધાની વિસ્તારમાં વરસાદની કોઈ સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી નથી.
 

પંજાબ અને હરિયાણામાં સવારના સમયે હળવું ધુમ્મસ જોવા મળી શકે છે, પરંતુ દિવસ દરમિયાન આકાશ સ્વચ્છ રહી તેજ તડકો રહેશે. હવામાન નિષ્ણાતોના અનુમાન મુજબ આગામી ત્રણ દિવસમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં તાપમાન વધુ 4 થી 5 ડિગ્રી સુધી વધી શકે છે. જેના કારણે દિવસ દરમિયાન ગરમીનો અહેસાસ વધુ થઈ શકે છે.

બીજી તરફ, પશ્ચિમી વિક્ષેપ સક્રિય થતા પહાડી રાજ્યોમાં હવામાન બદલાવાની શક્યતા છે. હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં હિમવર્ષાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, જ્યારે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં વરસાદ પડી શકે છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિકોને સાવચેતી રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. રસ્તાઓ પર બરફ જમવાની શક્યતા હોવાથી વાહનચાલકોને ખાસ ચેતવણી અપાઈ છે.

હવામાનમાં બદલાવ વચ્ચે હવાના ગુણાંકમાં પણ ફેરફાર નોંધાયો છે. દિલ્હીમાં હવાની ગુણવત્તામાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે. કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB)ના ડેટા મુજબ ગુરુવારે સાંજે AQI 200 નોંધાયો હતો, જે ‘મધ્યમથી નબળી’ શ્રેણીમાં આવે છે. જો કે તાપમાન વધતા અને પવનની ગતિ બદલાતા આગામી દિવસોમાં AQIમાં ફેરફાર શક્ય છે.

હોરાસિયો વાવાઝોડાની ગતિ અને દિશા પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. હવામાન વિભાગ સમયાંતરે અપડેટ આપી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભલે આ ચક્રવાત સીધો ભારતને અસર ન કરે, પરંતુ તેના કારણે સર્જાતા હવામાન તંત્રના બદલાવને અવગણવા યોગ્ય નથી.

એક તરફ દક્ષિણમાં વરસાદ અને પવનની ચેતવણી છે, તો બીજી તરફ ઉત્તર ભારતમાં તાપમાનમાં વધારો અને ધુમ્મસનું મિશ્રણ જોવા મળી રહ્યું છે. આ રીતે દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં હવામાનના વિપરીત દ્રશ્યો સર્જાયા છે. આગામી થોડા દિવસો સુધી હવામાનમાં અસ્થિરતા રહેવાની સંભાવના છે, તેથી નાગરિકોએ સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી છે.