વડોદરા જિલ્લાના વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલી ખાનગી યુનિવર્સિટીના હોસ્ટેલમાં અભ્યાસ કરતા 21 વર્ષીય વિદ્યાર્થીએ ગળાફાંસો ખાઈ આપઘાત કરી લેતાં શૈક્ષણિક વર્તુળમાં શોકની લાગણી છવાઈ ગઈ છે. મૃતક વિદ્યાર્થી મીત જગદીશ પટેલ મૂળ મુંબઈના બોરીવલી વિસ્તારનો રહેવાસી હતો અને B.Techના ચોથા સેમિસ્ટરમાં અભ્યાસ કરી રહ્યો હતો. ઘટનાની જાણ થતા જ વાઘોડિયા પોલીસ તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચી તપાસ હાથ ધરી છે.
 

હોસ્ટેલના રૂમ નંબર 204માં બનાવ

માહિતી અનુસાર, મીત પટેલ યુનિવર્સિટીની હોસ્ટેલમાં રૂમ નંબર 204માં રહેતો હતો. અગમ્ય કારણોસર તેણે પોતાના રૂમમાં પંખાના હૂક સાથે ચાદર બાંધી ગળાફાંસો ખાઈ લીધો હતો. ઘટનાની જાણ હોસ્ટેલ સાથે સંકળાયેલા રજનીશ રૂપસિંહ પરમાર દ્વારા પોલીસને કરવામાં આવી હતી. પોલીસ પહોંચ્યા બાદ મૃતદેહને કબજે લઈ પોસ્ટમોર્ટમ માટે ખસેડવામાં આવ્યો હતો.

પ્રાથમિક તપાસમાં કોઈ સુસાઈડ નોટ મળી આવી નથી. જોકે, વિદ્યાર્થીનો મોબાઈલ ફોન કબજે કરી ફોરેન્સિક તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યો છે, જેથી આપઘાત પાછળનું ચોક્કસ કારણ જાણવા મદદ મળી શકે. પોલીસ અધિકારી ડી.આર. દેસાઈએ જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીના પરિવારજનોને જાણ કરી દેવાઈ છે અને પોસ્ટમોર્ટમ પૂર્ણ થયા બાદ મૃતદેહ પિતાને સોંપવામાં આવ્યો છે.
 

સાથી વિદ્યાર્થીઓમાં શોકની લાગણી

આ અચાનક ઘટનાથી યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં ગમગીની છવાઈ ગઈ છે. સાથી વિદ્યાર્થીઓએ મીતને શાંત સ્વભાવનો અને અભ્યાસપ્રેમી ગણાવ્યો હતો. તેના આકસ્મિક પગલાથી સૌ કોઈ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે. યુનિવર્સિટી તંત્ર દ્વારા પણ આ ઘટનાને લઈને દુઃખ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું છે.
 

તાજેતરમાં અમદાવાદમાં પણ સમાન બનાવ

આ ઘટનાથી માત્ર સાત દિવસ પહેલાં અમદાવાદની ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ગેસ્ટહાઉસમાં NSS કેમ્પમાં આવેલી 21 વર્ષીય વિદ્યાર્થિની મહેશ્વરી ખાચરે ગળાફાંસો ખાઈ આત્મહત્યા કરી હતી. વિદ્યાર્થિની NSS કેમ્પ માટે રોકાઈ હતી અને સિનિયર વોલન્ટિયર તરીકે કામગીરી સંભાળી રહી હતી. આ બનાવે પણ સમગ્ર રાજ્યમાં ચિંતા જગાવી હતી.
 

વિદ્યાર્થીઓના વધતા આપઘાત: ચિંતાજનક આંકડા

વિદ્યાર્થીઓમાં વધતી આત્મહત્યાની ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને પરિસ્થિતિ ગંભીર બની રહી છે. NCRBના આંકડા મુજબ, ગુજરાતમાં 2017થી 2021 દરમિયાન કુલ 3,002 વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી છે. વર્ષવાર જોવામાં આવે તો 2017માં 638, 2018માં 570, 2019માં 575, 2020માં 597 અને 2021માં 622 કેસ નોંધાયા હતા. સરેરાશ ગણતરી પ્રમાણે રાજ્યમાં દરરોજ એકથી બે વિદ્યાર્થી આત્મહત્યા કરે છે.

એપ્રિલ 2020થી માર્ચ 2023 દરમિયાન 495 વિદ્યાર્થીઓએ જીવન ટૂંકાવ્યું હતું, જેમાં 246 યુવતીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ જ સમયગાળામાં 6,879 જેટલા નિષ્ફળ આત્મહત્યા પ્રયાસો નોંધાયા હતા. ખાસ કરીને 2022માં પરીક્ષામાં નાપાસ થવાને કારણે 155 વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી હોવાનું નોંધાયું છે. શૈક્ષણિક દબાણ, પારિવારિક સમસ્યાઓ અને આર્થિક તણાવ જેવા કારણો મુખ્યરૂપે જવાબદાર માનવામાં આવે છે.
 

સરકારની કડક ગાઈડલાઈન

વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે તમામ સ્કૂલ, કોલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં મેન્ટલ હેલ્થ પોલિસી ફરજિયાત અમલમાં મૂકવા સૂચના આપી છે. હવે દરેક 100 વિદ્યાર્થીઓ દીઠ ઓછામાં ઓછો એક લાયક કાઉન્સેલર રાખવો જરૂરી બનશે. 100થી ઓછી સંખ્યા ધરાવતી સંસ્થાઓએ બાહ્ય નિષ્ણાતો સાથે રેફરલ વ્યવસ્થા ઉભી કરવાની રહેશે.
 

પરીક્ષા કે શૈક્ષણિક દબાણના સમયમાં વિદ્યાર્થીઓને ગુપ્ત અને સંવેદનશીલ માર્ગદર્શન મળે તેની ખાસ વ્યવસ્થા કરવા પણ આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ વિદ્યાર્થીઓમાં વધતા માનસિક તણાવને ઘટાડવાનો અને સમયસર સહાય પૂરી પાડવાનો છે.
 

સમાજ અને સંસ્થાની જવાબદારી

વિદ્યાર્થીઓના વધતા આપઘાતના બનાવો સમાજ માટે ચિંતાનો વિષય છે. માત્ર શૈક્ષણિક સફળતા જ નહીં, પરંતુ માનસિક આરોગ્ય પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. માતા-પિતા, શિક્ષકો અને સંસ્થાઓએ વિદ્યાર્થીઓ સાથે ખુલ્લી વાતચીત કરી, તેમની સમસ્યાઓને સમજવી અને જરૂરી માર્ગદર્શન આપવું અત્યંત જરૂરી બની ગયું છે.

વડોદરાની આ ઘટના ફરી એકવાર સૂચવે છે કે વિદ્યાર્થીઓમાં માનસિક દબાણ અને એકલતા જેવી સમસ્યાઓને ગંભીરતાથી લેવા સમય આવી ગયો છે. યોગ્ય માર્ગદર્શન, સંવાદ અને સહાનુભૂતિથી જ આવા દુર્ભાગ્યપૂર્ણ બનાવોને રોકી શકાય છે.