રાજકોટ શહેર આજે એક ઐતિહાસિક અને સંવેદનશીલ કામગીરીનો સાક્ષી બનવા જઈ રહ્યું છે. Rajkot Municipal Corporation (આરએમસી) દ્વારા શહેરના ઇતિહાસનું સૌથી મોટું ડિમોલિશન ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવી રહ્યું છે. જંગલેશ્વર વિસ્તાર તથા Aji Riverના પટમાં દાયકાઓથી સરકારી અને મહાનગરપાલિકાની જમીન પર ઉભેલા 1489 મકાનોને તોડી પાડવાની કાર્યવાહી સોમવારથી શરૂ થઈ રહી છે.

તંત્રએ આ ઓપરેશન માટે વિશાળ સ્તરે તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી દીધી છે. અંદાજે 1130થી વધુ મનપા કર્મચારીઓને ખાસ એપ્રન અને હેલ્મેટ સાથે તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. 260થી વધુ મશીનો અને વાહનો – જેમાં જેસીબી, હિટાચી, બ્રેકર અને ડમ્પરનો સમાવેશ થાય છે – મેદાનમાં ઉતારવામાં આવ્યા છે. તંત્રના અંદાજ મુજબ આજી નદી પટની આશરે 55,000 ચોરસ મીટર અને ટી.પી. રોડની 32,000 ચોરસ મીટર મળી કુલ 87,000 ચોરસ મીટર જમીન ખુલ્લી કરવામાં આવશે.
 

શહેરમાં જડબેસલાક સુરક્ષા વ્યવસ્થા

વિસ્તારની સંવેદનશીલતા અને સંભવિત વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને કડક સુરક્ષા બંદોબસ્ત ગોઠવાયો છે. શહેરમાં 2500થી વધુ પોલીસ જવાનોનો ચુસ્ત પહેરો ગોઠવવામાં આવ્યો છે. સાથે જ 23મીથી 25મી ફેબ્રુઆરી સુધી સમગ્ર રાજકોટ શહેરને ‘નો ફ્લાય ઝોન’ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારના ડ્રોન ઉડાડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે.

આ ઉપરાંત 26મી ફેબ્રુઆરી સુધી શહેરમાં ચારથી વધુ વ્યક્તિઓના ભેગા થવા પર પ્રતિબંધ મૂકાયો છે. કોઈપણ પ્રકારના કાંકરીચાળા, વિરોધ કે કાયદો-વ્યવસ્થામાં ખલેલ પહોંચાડવાના પ્રયાસો સામે તાત્કાલિક ધરપકડના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે. સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા સતત મોનીટરીંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે જેથી સમગ્ર કામગીરી શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થાય.
 

વૈકલ્પિક આવાસ અંગે તંત્રનો અભિગમ

મહાનગરપાલિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અગાઉ આ વિસ્તારના અસરગ્રસ્ત પરિવારોને વૈકલ્પિક આવાસ ફાળવવામાં આવ્યા હતા. આ અંગે પુરાવા સ્વરૂપે વીડિયો પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. તેથી આ વખતે કોઈ નવા આવાસ કે વિકલ્પરૂપે જમીન ફાળવવામાં નહીં આવે.

રવિવાર સાંજ સુધી અંદાજે 225 પરિવારો સ્વૈચ્છિક રીતે પોતાના મકાનો ખાલી કરી ચૂક્યા છે. તેમ છતાં, ઘણા પરિવારો માટે આ પરિસ્થિતિ ભાવનાત્મક રીતે અત્યંત કઠિન બની છે. પોતાના ઘરની યાદો સાથે જોડાયેલા જીવનસાધનોને ખસેડતા અનેક લોકોની આંખોમાં આંસુઓ જોવા મળ્યા હતા.
 

કેમ અનિવાર્ય બન્યું ડિમોલિશન?

તંત્રના જણાવ્યા મુજબ આ વિસ્તારમાં શેરીઓ એટલી સાંકડી છે કે આગ કે અન્ય કોઈ આપત્તિ સમયે બચાવ કામગીરી કરવી અશક્ય બને છે. ચોમાસામાં Aji Riverમાં આવતા પૂરથી દર વર્ષે જાનમાલને જોખમ રહે છે. ઉપરાંત કેટલાક તત્વોની ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓને કારણે વિસ્તાર સંવેદનશીલ ગણાય છે.

શહેરના સુવ્યવસ્થિત વિકાસ, જાહેર સુરક્ષા અને નદી પટને મૂળ સ્વરૂપમાં લાવવાના હેતુસર આ ડિમોલિશન અનિવાર્ય બન્યું હોવાનું તંત્રનું માનવું છે. નદીના કુદરતી પ્રવાહમાં અવરોધ ઉભો કરતી ગેરકાયદેસર રચનાઓ દૂર કરવી સમયની માંગ બની હતી.
 

ભાવનાત્મક અને સામાજિક પરિબળો

છેલ્લા ત્રણ દિવસથી મનપાની ટીમોની હાજરીને કારણે વિસ્તારમાં ગમગીની અને આક્રોશનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. કેટલીક મહિલાઓ અને બાળકો દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન પણ કરવામાં આવ્યા. લોકોના જીવન સાથે જોડાયેલા ઘરો તૂટી પડવાના હોવાથી સામાજિક અસર પણ નોંધપાત્ર છે.

તેમ છતાં તંત્રએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાયદેસરની પ્રક્રિયા અનુસરીને નોટિસો આપ્યા બાદ જ આ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. સોમવારે સવારે 8 વાગ્યાથી બુલડોઝરોની ગર્જના સાથે કામગીરી શરૂ થશે અને અંદાજે ત્રણ દિવસ સુધી ચાલશે.

રાજકોટ માટે આ ડિમોલિશન માત્ર એક પ્રશાસકીય કાર્યવાહી નથી, પરંતુ શહેરના વિકાસ અને કાયદા-વ્યવસ્થાના સંદર્ભમાં મહત્વપૂર્ણ વળાંક છે. હવે સૌની નજર આ ઓપરેશનના સફળ અને શાંતિપૂર્ણ પૂર્ણતા પર છે, જેથી જાહેર હિતમાં લેવામાં આવેલ આ નિર્ણયથી શહેરને લાંબા ગાળે લાભ મળી શકે.