માત્ર મહિલાઓ નહીં, પુરુષો પણ કાયદાથી સુરક્ષિત: જાણો પુરુષોના મહત્વપૂર્ણ કાનૂની અધિકારો Feb 12, 2026 સમાજમાં સામાન્ય માન્યતા એવી છે કે કાયદા અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ મુખ્યત્વે મહિલાઓના હિત માટે રચાયેલી છે. મહિલાઓની સુરક્ષા માટે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અનેક કડક કાયદા બનાવાયા છે, જે સમયની જરૂરિયાત પણ હતા. પરંતુ તેની સાથે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉભો થાય છે – શું પુરુષો માટે કાયદામાં કોઈ રક્ષણ નથી? શું તેઓ અસુરક્ષિત છે? હકીકતમાં જવાબ છે – નહીં. ભારતીય બંધારણ અને વિવિધ કાનૂની જોગવાઈઓ પુરુષોને પણ સમાન હક્ક અને સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે.ભારતીય બંધારણની કલમ 14 મુજબ દરેક નાગરિક કાયદા સમક્ષ સમાન છે. લિંગના આધારે કોઈ ભેદભાવ માન્ય નથી. કલમ 15 લિંગ આધારિત ભેદભાવને પ્રતિબંધિત કરે છે, જ્યારે કલમ 19 અને 21 વ્યક્તિને સ્વતંત્રતા અને જીવનના અધિકારની ખાતરી આપે છે. આ બંધારણીય જોગવાઈઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે પુરુષો પણ સમાન કાનૂની સુરક્ષા ધરાવે છે.ઘરેલું હિંસા મુદ્દે સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે ફરિયાદ માત્ર મહિલાઓ જ કરી શકે. પરંતુ જો કોઈ પુરુષ માનસિક, શારીરિક અથવા આર્થિક ઉત્પીડનનો ભોગ બને, તો તે પણ કોર્ટમાં જઈ શકે છે. ભારતીય દંડ સંહિતાની વિવિધ કલમો હેઠળ પુરુષો હેરાનગતિ, ધમકી અથવા ખોટા આરોપો સામે ન્યાય મેળવી શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ ખોટી ફરિયાદ કરે, તો કલમ 182 જેવી જોગવાઈઓ હેઠળ તેની સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે.ભરણપોષણ અંગે પણ ઘણી ગેરસમજ છે. સામાન્ય માન્યતા મુજબ પતિએ જ પત્નીને ભરણપોષણ આપવું પડે. પરંતુ કાયદો પરિસ્થિતિને આધારે નિર્ણય લે છે. જો પતિ આર્થિક રીતે નબળો હોય અને પત્નીની આવક વધુ હોય, તો પતિ પણ ભરણપોષણ માટે અરજી કરી શકે છે. કોર્ટ માટે લિંગ નહીં, પરંતુ આર્થિક સ્થિતિ અને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ મહત્વની હોય છે.બાળકોની કસ્ટડી મુદ્દે પણ પિતાનો સમાન અધિકાર છે. કાયદો માતા અને પિતા બંનેને સમાન રીતે જોવે છે. ઘણીવાર સમાજમાં પિતાને માત્ર “વીકએન્ડ ફાધર” તરીકે માનવામાં આવે છે, પરંતુ કોર્ટ બાળકના હિતને પ્રાથમિકતા આપે છે. જો પિતા બાળકની યોગ્ય સંભાળ રાખી શકે તેવો પુરાવો આપે, તો તેને સંપૂર્ણ કસ્ટડી પણ મળી શકે છે. સંપત્તિ અને માલિકીના હક મામલે પણ પુરુષોને કાનૂની સુરક્ષા છે. લગ્નજીવન દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલી મિલકત અંગે વિવાદ થાય તો કોર્ટ બંને પક્ષના હકોનું સમતોલ મૂલ્યાંકન કરે છે. પતિને સંપત્તિમાં કાનૂની ભાગીદારી અને માલિકીના અધિકારો પ્રાપ્ત છે.ઘણા કિસ્સાઓમાં પુરુષો માનસિક દબાણ, ખોટા આરોપો અથવા પરિવારિક વિવાદનો સામનો કરે છે. તેઓ પોલીસ ફરિયાદ, નાગરિક દાવો અથવા માનહાનિ કેસ દ્વારા પોતાના હકોની રક્ષા કરી શકે છે. ઘણીવાર સામાજિક સંકોચને કારણે પુરુષો આગળ આવતાં નથી, પરંતુ કાનૂની રીતે તેઓ સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે.આજના સમયમાં લિંગ સમાનતા એટલે બંને પક્ષને સમાન હક્ક અને જવાબદારી. કાયદાનો ઉદ્દેશ કોઈ એક લિંગને પ્રાધાન્ય આપવાનો નહીં, પરંતુ ન્યાય અને સમાનતા જાળવવાનો છે.અંતમાં કહી શકાય કે પુરુષો પણ Article 14, 19 અને 21 હેઠળ સંપૂર્ણ સુરક્ષા ધરાવે છે. ઘરેલું હિંસા, ભરણપોષણ, કસ્ટડી, સંપત્તિ અથવા ખોટી ફરિયાદ – દરેક મુદ્દે કાયદો તેમને સમાન અધિકાર આપે છે. સમાજમાં સાચી સમાનતા ત્યારે જ સ્થાપિત થશે જ્યારે બંને લિંગના હકોને સમાન રીતે સમજવામાં અને માનવામાં આવશે. Previous Post Next Post