મધ્યપ્રદેશના પવિત્ર શહેર ઉજ્જૈનમાં આવેલું વિશ્વવિખ્યાત મહાકાલેશ્વર મંદિર હવે ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યું છે. ભગવાન મહાકાલના દર્શન માટે લાખો ભક્તો દેશભરમાંથી અહીં પહોંચે છે, પરંતુ હવે ખાસ આરતીઓના દર્શન માટે નિશ્ચિત શુલ્ક ચૂકવવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. મંદિર પ્રશાસન દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણય મુજબ સંધ્યા આરતી અને શયન આરતીના દર્શન માટે પ્રતિ વ્યક્તિ રૂ. 250 ફી નક્કી કરવામાં આવી છે, જ્યારે પ્રસિદ્ધ ભસ્મ આરતી માટે રૂ. 200 ચાર્જ રાખવામાં આવ્યો છે.

મંદિર પ્રશાસનનો દાવો છે કે વધતી ભીડ અને વ્યવસ્થાને વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. ખાસ કરીને તહેવારો અને વિશેષ અવસરોએ હજારો ભક્તો આરતીમાં હાજરી આપવા ઉમટી પડે છે, જેના કારણે પ્રવેશ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પડકારો ઊભા થતા હતા. હવે ઓનલાઈન બુકિંગ અને નિયત ફી દ્વારા ભીડ નિયંત્રણ અને પારદર્શકતા સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

નવી વ્યવસ્થા અનુસાર સંધ્યા આરતી માટેનું બુકિંગ બપોરે 12 વાગ્યે શરૂ થશે, જ્યારે શયન આરતી માટેનું બુકિંગ બપોરે 4 વાગ્યે ખુલશે. દરરોજ વહેલી સવારે લગભગ 4 વાગ્યે યોજાતી ભસ્મ આરતી માટે પણ પૂર્વ નોંધણી ફરજિયાત રહેશે. તમામ બુકિંગ અને ચુકવણી મંદિરની સત્તાવાર વેબસાઈટ મારફતે ઓનલાઈન જ કરવાની રહેશે. રોકડ ચુકવણી અથવા સ્થળ પર ટિકિટ વેચાણની કોઈ વ્યવસ્થા રાખવામાં આવી નથી.

ડિજિટલ સુવિધાનો આરંભ કરવામાં આવે તે પહેલાં મંદિર વ્યવસ્થા સમિતિના પ્રશાસક પ્રથમ કૌશિકે આરતી સ્થળ, પ્રવેશ માર્ગો, ટિકિટ કાઉન્ટર વ્યવસ્થા અને ટેકનિકલ નિયંત્રણ કક્ષનું સ્થળ પર જઈ નિરીક્ષણ કર્યું હતું. સમગ્ર વ્યવસ્થા સુચારુ રીતે કાર્ય કરે તેની ખાતરી કરવા માટે તમામ ટેકનિકલ સુવિધાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. પોર્ટલ શરૂ થતા જ પ્રથમ સંધ્યા આરતીનું ઓનલાઈન બુકિંગ પણ કરવામાં આવ્યું, જે નવી પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક પગલું બન્યું.
 

મંદિર પ્રશાસને શ્રદ્ધાળુઓને ખાસ અપીલ કરી છે કે તેઓ માત્ર અધિકૃત વેબસાઈટ પરથી જ બુકિંગ કરે. કોઈપણ વચેટિયા અથવા અનધિકૃત એજન્ટને વધારાની રકમ ચૂકવવાની જરૂર નથી. નિર્ધારિત ફી સિવાય વધુ રકમ આપવી નહીં અને કોઈ પણ ભ્રમિત કરનારી જાહેરાતોથી સાવચેત રહેવા માટે પણ સૂચના આપવામાં આવી છે.

આ નિર્ણયને લઈને ભક્તોમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. કેટલાક ભક્તો માને છે કે સુવ્યવસ્થિત દર્શન, સુરક્ષા અને પારદર્શક વ્યવસ્થાપન માટે નિશ્ચિત ફી યોગ્ય છે. તેઓનો મત છે કે ઓનલાઈન બુકિંગથી લાંબી લાઈનો અને ગેરવ્યવસ્થા ટાળવામાં મદદ મળશે. બીજી તરફ, કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે ભગવાનના દર્શન માટે આર્થિક શરત લગાવવી યોગ્ય નથી અને ભક્તિ માટે ખિસ્સો ભારે હોવો જોઈએ નહીં.

મંદિર પ્રશાસને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સામાન્ય દર્શન વ્યવસ્થા યથાવત રહેશે અને ફક્ત વિશેષ આરતી દર્શન માટે જ શુલ્ક લાગુ રહેશે. આથી, જે ભક્તો સામાન્ય રીતે દર્શન કરવા માંગે છે તેમના માટે કોઈ વધારાનો ભાર રહેશે નહીં.

આ ઉપરાંત મંદિરની દૈનિક દિનચર્યામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આવનારી 4 માર્ચ, ચૈત્ર કૃષ્ણ પ્રતિપદા થી ગ્રીષ્મકાલીન સમયપત્રક અમલમાં આવશે. વધતી ગરમીને ધ્યાનમાં રાખીને ભગવાન મહાકાલનો અભિષેક હવે ઠંડા જળથી કરવામાં આવશે. દરરોજ યોજાતી પાંચ આરતીઓમાંથી ત્રણ આરતીઓના સમયમાં ફેરફાર કરવામાં આવશે. આ નવી સમયસૂચિ શરદ પૂર્ણિમા સુધી અમલમાં રહેશે. પરંપરા અનુસાર વર્ષમાં બે વખત હવામાનને અનુરૂપ ભગવાનની સેવા-પૂજા અને આરતીના સમયમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.

આ રીતે મહાકાલેશ્વર મંદિરમાં નવી ડિજિટલ અને શુલ્ક આધારિત વ્યવસ્થાનો આરંભ થયો છે. હવે ભક્તોએ આરતી દર્શન માટે માત્ર શ્રદ્ધા જ નહીં, પરંતુ સમયસર ઓનલાઈન બુકિંગ અને નિર્ધારિત ફી ચૂકવવાની તૈયારી પણ રાખવી પડશે. મંદિર પ્રશાસન માને છે કે આ પગલું ભક્તોની સુવિધા અને વ્યવસ્થાની પારદર્શકતા માટે લાભદાયક સાબિત થશે.