રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્રના ખાદ્ય તેલ બજારમાં ફરી એકવાર તેજીનું મોજું જોવા મળી રહ્યું છે. ખાસ કરીને સિંગતેલના ભાવમાં અચાનક થયેલા વધારાએ વેપારીઓ અને ગ્રાહકો બંનેમાં ચિંતા જગાવી છે. છેલ્લા બે દિવસમાં જ સિંગતેલના ડબ્બાના ભાવમાં 40 રૂપિયાનો ઉછાળો નોંધાયો છે, જ્યારે આજે એક જ દિવસમાં 20 રૂપિયાનો વધારો થતાં ભાવ 2875થી વધીને 2925 સુધી પહોંચી ગયો છે. આ સાથે સિંગતેલનો ડબ્બો ફરી 2900ની સપાટી વટાવી ગયો છે.

વેપારી વર્તુળોના કહેવા મુજબ બજારમાં હાલ પુરવઠાની તંગી સ્પષ્ટ રીતે અનુભવાઈ રહી છે. મગફળીની મળતર ઓછી હોવાથી પિલાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, જેના સીધા અસરરૂપે સિંગતેલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. પરિણામે બજારમાં આવક ઘટી રહી છે અને માંગ સામે પુરવઠો ઓછો પડતાં ભાવોમાં તેજી જોવા મળી રહી છે.

લુઝ સિંગતેલના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. અગાઉ 1675 રૂપિયે મળતું 10 કિલો લુઝ સિંગતેલ હવે 1750 રૂપિયે પહોંચી ગયું છે. એટલે કે લુઝ માર્કેટમાં પણ ઝડપથી ભાવ ચડ્યા છે. જોકે વેપારીઓનું માનવું છે કે 10 કિલો લુઝની સરખામણીએ ડબ્બામાં હજુ પણ પૂરતો ભાવ વધારો થયો નથી. રીટેલ ઘરાકી હાલમાં નબળી હોવાથી બજારમાં સંપૂર્ણ ભાવ વધારો અમલમાં આવ્યો નથી, પરંતુ જો આવકમાં વધારો થશે તો આગામી દિવસોમાં વધુ તેજી શક્ય છે.

માર્કેટ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ સરકાર દ્વારા મગફળી વેચાણમાં મૂકી પૂરવઠો વધારવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી સપ્લાયની અછત યથાવત રહી શકે છે. હાલમાં ખાનગી બજારમાં મગફળીનો જથ્થો મર્યાદિત હોવાથી તેલ મિલો પૂરતી ક્ષમતા સાથે પિલાણ કરી શકતી નથી. આ સંજોગોમાં સિંગતેલના ભાવમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના ઓછી દેખાઈ રહી છે.

સિંગતેલ ઉપરાંત અન્ય ખાદ્ય તેલોમાં પણ ભાવ વધારો નોંધાયો છે. કપાસીયા તેલ અને પામોલીન તેલમાં આજે 5-5 રૂપિયાનો વધારો નોંધાયો હતો. વેપારીઓનું કહેવું છે કે સિંગતેલમાં તેજી આવતાં સાઇડ તેલો પર પણ તેની અસર જોવા મળે છે. ગ્રાહકો સિંગતેલ મોંઘું થતા વિકલ્પ તરીકે કપાસીયા કે પામોલીન તરફ વળે છે, જેના કારણે તેલોના અન્ય વર્ગોમાં પણ માંગ વધે છે અને ભાવ ચડે છે.
 

ઘરગથ્થુ બજેટ પર આ વધારાનો સીધો પ્રભાવ પડી રહ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી મોંઘવારીનો દબાણ યથાવત છે અને હવે ખાદ્ય તેલોમાં ફરી તેજી આવતા સામાન્ય પરિવારો માટે રસોડાનો ખર્ચ વધુ ભારરૂપ બનશે. ખાસ કરીને સિંગતેલનો ઉપયોગ સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં વ્યાપક હોવાથી તેના ભાવમાં ફેરફારનો સીધો અસર ગ્રાહકો પર પડે છે.

વેપારીઓનું માનવું છે કે હાલના તબક્કે બજારમાં સટ્ટાબાજી અથવા કૃત્રિમ અછત જેવી સ્થિતિ નથી, પરંતુ વાસ્તવિક પુરવઠાની ઘટ અને મગફળીના મર્યાદિત જથ્થા કારણે ભાવ વધ્યા છે. જો આગામી સમયમાં મગફળીની આવક સુધરે અથવા સરકાર બજારમાં જથ્થો મૂકે તો ભાવમાં સ્થિરતા આવી શકે છે. નહિતર આગામી સપ્તાહોમાં સિંગતેલ 3000ની સપાટી તરફ આગળ વધે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં ગ્રાહકો સાવચેત ખરીદી તરફ વળ્યા છે. મોટા જથ્થામાં ખરીદી કરતાં લોકો હાલ જરૂરિયાત મુજબ જ ખરીદી કરી રહ્યા છે. બજારમાં હાલ અનિશ્ચિતતા હોવા છતાં વેપારીઓ માને છે કે માંગ-પુરવઠાના સંતુલન પર આગામી દિશા નિર્ભર રહેશે.

આ રીતે સિંગતેલ ફરી તેજીના માર્ગે આગળ વધતા બજારમાં ચંચલતા વધી છે. મગફળીના ઉત્પાદન અને સરકારની નીતિ પર હવે તમામની નજર છે. જો પરિસ્થિતિ યથાવત રહી તો ખાદ્ય તેલ બજારમાં આવનારા દિવસોમાં વધુ ઉથલપાથલ થવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી.