“જો હું આ ખાઈશ તો મને ઍસિડિટી થઈ જશે” અથવા “મારે ઍસિડિટીની ગોળી લેવી પડશે” — આવી વાતો આજે સામાન્ય બની ગઈ છે. પરંતુ જો આવી ફરિયાદો વારંવાર થતી હોય, તો તેને સામાન્ય સમજીને અવગણવી યોગ્ય નથી.

બદલાતી જીવનશૈલી, બેઠાડું જીવન, કસરતનો અભાવ, વધતું વજન અને પ્રોસેસ્ડ તથા જંક ફૂડના વધતા ઉપયોગને કારણે પાચન સંબંધિત સમસ્યાઓમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. તેમાં ઍસિડિટી એક સામાન્ય પરંતુ ગંભીર બની શકે તેવી સમસ્યા છે.
 

ઍસિડિટી શું છે?

જ્યારે પેટમાં બનેલું એસિડ ખોરાકને પચાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન અન્નનળી (Food Pipe) તરફ પાછું વળે છે, ત્યારે છાતીમાં બળતરા, ખાટા ઓડકાર, મોઢામાં ખટાશ, પેટમાં અસ્વસ્થતા જેવી તકલીફો થાય છે. આ સ્થિતિને સામાન્ય ભાષામાં ઍસિડિટી કહેવામાં આવે છે.

ક્યારેક ભારે કે મસાલેદાર ભોજન પછી થતી ઍસિડિટી સામાન્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ જો આ સમસ્યા વારંવાર થતી હોય, તો તે ગંભીર રોગનું સંકેત પણ બની શકે છે.
 

GERD અને GORD એટલે શું?

જો તમને અઠવાડિયામાં ત્રણથી ચાર વખત અથવા તો રોજ જમ્યા પછી છાતીમાં બળતરા, ખાટા ઓડકાર, ગળામાં ખંજવાળ કે ઉલટી જેવી લાગણી થાય, તો માત્ર ઍસિડિટી નહીં પરંતુ GERD (Gastroesophageal Reflux Disease) અથવા GORD હોઈ શકે છે.

GERD એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં પેટનું એસિડ વારંવાર અન્નનળીમાં પાછું આવે છે અને લાંબા સમય સુધી આ સમસ્યા રહે છે.
 

ઍસિડિટી અને GERD વચ્ચેનો તફાવત

મુદ્દો	સામાન્ય ઍસિડિટી	GERD
આવર્તન	ક્યારેક	વારંવાર
સમયગાળો	ટૂંકા સમય માટે	લાંબા સમય સુધી
અસર	હલકી તકલીફ	ગંભીર અને નુકસાનકારક
જોખમ	ઓછું	વધુ

GERD થવાનાં મુખ્ય કારણો

• મોડી રાત્રે ભોજન કરવું
• જમ્યા પછી તરત સૂઈ જવું
• વધારે તેલિયું, મસાલેદાર અને ફાસ્ટફૂડ
• મોટાપો અને શારીરિક નિષ્ક્રિયતા
• સતત તણાવ અને ઊંઘની અછત
• ધૂમ્રપાન અને મદિરાપાન
   

GERDનાં લક્ષણો

• છાતીમાં સતત બળતરા
• ખાટા ઓડકાર વારંવાર આવવા
• મોઢામાં ખટાશ
• ગળામાં કંઈ અટવાયું હોય તેવી લાગણી
• સૂતી વખતે ઉલટી અથવા એસિડ ગળામાં આવવું
• લાંબા સમયથી ઉધરસ અથવા અવાજમાં ફેરફાર
   

જમ્યા પછી તરત ઊંઘવું કેમ નુકસાનકારક?

જમ્યા પછી તરત સૂઈ જવાથી પેટમાં રહેલું એસિડ ગુરુત્વાકર્ષણના કારણે સરળતાથી અન્નનળી તરફ વળે છે. આ કારણે ઍસિડ રિફ્લક્સ વધે છે અને GERDની શક્યતા વધારે થાય છે. નિષ્ણાતોના કહેવા પ્રમાણે, ભોજન કર્યા બાદ ઓછામાં ઓછા ૨થી૩ કલાક સુધી સૂવું નહીં જોઈએ.
 

અવગણના કરશો તો શું જોખમ?

GERDને લાંબા સમય સુધી અવગણવામાં આવે તો નીચેની ગંભીર સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:

• અન્નનળીમાં સોજો (Esophagitis)
• અલ્સર (ચાંદા)
• બેરેટ્સ ઇસોફેગસ
• આગળ જઈને અન્નનળીનો કેન્સર
   

બચાવ અને ઉપચાર

• જમ્યા પછી તરત સૂઈ ન જવું
• હળવું અને સંતુલિત ભોજન લેવો
• મસાલેદાર અને તળેલું ટાળવું
• નિયમિત કસરત કરવી
• વજન નિયંત્રણમાં રાખવું
• ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ દવા લેવી

ઍસિડિટી સામાન્ય લાગતી સમસ્યા હોવા છતાં, જો તે વારંવાર થતી હોય તો ગંભીર રોગનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે. તેથી શરીરના સંકેતોને અવગણ્યા વગર સમયસર ધ્યાન આપવું અને જરૂરી સારવાર કરાવવી અત્યંત જરૂરી છે.