અમદાવાદ શહેરમાં પર્યાવરણની સુરક્ષા અને કાયદાનું કડક પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે Ahmedabad Municipal Corporation (AMC) દ્વારા પ્રતિબંધિત સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વિરુદ્ધ વિશેષ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના માર્ગદર્શનોને ધ્યાનમાં રાખીને AMCની હેલ્થ એન્ડ સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ કમિટી દ્વારા હવે માત્ર નાના ફેરિયાઓ જ નહીં, પરંતુ ઉત્પાદકો, હોલસેલ વેપારીઓ અને મોટા રિટેલર્સ સામે પણ આકરી કાર્યવાહી કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
 

દંડની નવી વ્યવસ્થા અને સીલિંગની કાર્યવાહી

હેલ્થ એન્ડ સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ કમિટીના ચેરમેન જશુ ઠાકોરના જણાવ્યા મુજબ, શહેરમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક પકડાશે તો હવે કડક દંડ વસૂલવામાં આવશે. નિયમો અનુસાર, જો કોઈ ફેરિયા અથવા વેપારી પાસે પ્રથમ વખત પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક પકડાશે તો 1,000 રૂપિયાનો દંડ થશે. બીજી વખત 3,000 રૂપિયા અને ત્રીજી વખત 5,000 રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત, AMC હવે નિયમોમાં વધુ કડકતા લાવી રહી છે. જો અમદાવાદ મહાનગરપાલિકાની હદમાં કોઈ ફેક્ટરી પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનું ઉત્પાદન કરતી ઝડપાશે, તો તે ફેક્ટરીને 15 દિવસ માટે સીલ કરવામાં આવશે અને નિયમ મુજબ પેનલ્ટી વસૂલવામાં આવશે. તેવી જ રીતે, જો કોઈ રિટેલર અથવા હોલસેલ વેપારી પાસેથી 100 કિલોથી વધુ પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનો જથ્થો ઝડપાશે, તો તેની દુકાન અથવા ગોડાઉન 10 દિવસ માટે સીલ કરવામાં આવશે.
 

કયા પ્રકારની પ્લાસ્ટિક પર પ્રતિબંધ?

પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ રૂલ્સ-2016 મુજબ 120 માઈક્રોનથી ઓછી જાડાઈની પ્લાસ્ટિક થેલીઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. સાથે જ 60 GSMથી ઓછી જાડાઈની નોન-વુવન કેરી બેગ પણ પ્રતિબંધિત છે. આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે હવે કોઈ ઢીલાશ રાખવામાં નહીં આવે તેવી ચેતવણી AMCએ આપી છે.

શહેરમાં અનેક બજારો અને શાકભાજી માર્કેટમાં હજી પણ પાતળી પ્લાસ્ટિક બેગનો ઉપયોગ થતો હોવાનું નિરીક્ષણમાં આવ્યું છે. તેથી હવે ખાસ ટીમો બનાવી નિયમિત ચેકિંગ શરૂ કરવામાં આવશે. AMCનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર દંડ વસૂલવાનો નથી, પરંતુ પર્યાવરણ પ્રત્યે જવાબદારીની ભાવના વિકસાવવાનો છે.
 

કાપડની થેલીનો પ્રચાર

સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક પર પ્રતિબંધને સફળ બનાવવા AMCએ નાગરિકોને કાપડની થેલી ઉપયોગમાં લેવા અપીલ કરી છે. બે વર્ષ પહેલા શહેરમાં 16 લાખથી વધુ કાપડની થેલીઓનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું. નાગરિકોને ઘરેથી ખરીદી કરવા જતાં સમયે કાપડની થેલી સાથે લઈ જવાની સલાહ આપવામાં આવી છે, જેથી પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ઘટાડવામાં સહાય મળે.

પર્યાવરણ નિષ્ણાતો માને છે કે પ્લાસ્ટિક કચરાનો નિકાલ શહેર માટે મોટી સમસ્યા બની રહ્યો છે. નદીઓ, તળાવો અને નાળાઓમાં પ્લાસ્ટિકના કચરાથી પ્રદૂષણ વધે છે, જે માનવ આરોગ્ય અને પ્રાણીસૃષ્ટિ માટે જોખમરૂપ છે. AMCનું આ અભિયાન શહેરને વધુ સ્વચ્છ અને પર્યાવરણમૈત્રી બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે.
 

હડકવાની રસી અંગે પણ મહત્વનો નિર્ણય

નાગરિકોની આરોગ્ય સુવિધાઓને ધ્યાનમાં રાખીને AMCએ એક અન્ય મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પણ લીધો છે. હવે શહેરના તમામ અર્બન હેલ્થ સેન્ટરોમાં હડકવાની રસી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. કોઈ નાગરિકને કૂતરું કરડ્યા બાદ 24 કલાકની અંદર પ્રથમ ડોઝ લેવો જરૂરી હોય છે. હવે આ રસી સ્થાનિક સ્તરે જ ઉપલબ્ધ રહેશે, જેથી નાગરિકોને દૂર જવું ન પડે અને સમયસર સારવાર મળી શકે.
 

કાયદાનું પાલન અને નાગરિકોની જવાબદારી

AMCએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પર્યાવરણ સુરક્ષા માટે કાયદાનું કડક પાલન અનિવાર્ય છે. દંડ અને સીલિંગ જેવી કાર્યવાહીનો હેતુ વેપારીઓને દંડિત કરવાનો નહીં, પરંતુ નિયમોનું પાલન કરાવવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. નાગરિકો અને વેપારીઓ બંનેએ પર્યાવરણ પ્રત્યે જવાબદારી દાખવવી જરૂરી છે.

આમ, અમદાવાદમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક વિરુદ્ધ શરૂ થયેલી આ કડક ઝુંબેશ શહેરને પ્લાસ્ટિક મુક્ત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. હવે જો નિયમોનું કડક અમલીકરણ થશે તો પર્યાવરણ સુરક્ષા અને સ્વચ્છતા બંનેમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળી શકે છે.