રાજકોટ શહેરમાં આજથી ઇતિહાસનું સૌથી મોટું ડિમોલિશન ઓપરેશન શરૂ થવા જઈ રહ્યું છે. રાજકોટ મહાનગરપાલિકા દ્વારા જંગલેશ્વર વિસ્તાર અને આજી નદીના પટમાં દાયકાઓથી થયેલા ગેરકાયદે કબજાઓ દૂર કરવા માટે વિશાળ કામગીરી હાથ ધરાઈ છે. સત્તાવાર આંકડા મુજબ કુલ 1489 મકાનો તોડી પાડવામાં આવશે. સુરક્ષા કારણોસર સમગ્ર શહેરમાં કડક પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવાયો છે અને ડ્રોન ઉડાડવા સહિત અનેક પ્રતિબંધો લાગુ કરાયા છે.

મહાપાલિકાએ આ ઓપરેશન માટે વ્યાપક તૈયારીઓ કરી છે. 1130થી વધુ મનપા કર્મચારીઓ ખાસ સુરક્ષા સાધનો સાથે તહેનાત કરાયા છે. કામગીરી માટે 260થી વધુ વાહનો અને મશીનો ગોઠવાયા છે, જેમાં જેસીબી, હિટાચી, બ્રેકર અને ડમ્પરોનો સમાવેશ થાય છે. તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર આજી નદીના પટની 55,000 ચોરસ મીટર અને ટી.પી. રોડની 32,000 ચોરસ મીટર જમીન મળી કુલ 87,000 ચોરસ મીટર વિસ્તાર કબજામુક્ત કરવામાં આવશે.

વિસ્તારની સંવેદનશીલતા ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ કમિશનરે જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે. 23થી 25 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન સમગ્ર રાજકોટ શહેરમાં ડ્રોન ઉડાડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકાયો છે. ઉપરાંત 26 ફેબ્રુઆરી સુધી ચારથી વધુ વ્યક્તિઓ એકત્ર થવા પર મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે. 2500થી વધુ પોલીસ જવાનો શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે. કોઈપણ પ્રકારની ગેરકાયદે ભેગી થવા, કાંકરીચાળા અથવા વિરોધી પ્રવૃત્તિ સામે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવા સૂચનાઓ અપાઈ છે.
 

તંત્રએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ વિસ્તારમાં અગાઉ અસરગ્રસ્તોને વૈકલ્પિક આવાસ આપવામાં આવ્યા હતા. મનપા દ્વારા તેનો પુરાવો રૂપે વીડિયો પણ જાહેર કરાયો હોવાનું કહેવામાં આવે છે. તેથી હાલના ઓપરેશન દરમિયાન નવા આવાસ કે અન્ય પ્રકારની પુનર્વસન યોજના જાહેર કરવામાં આવશે નહીં. રવિવાર સાંજ સુધીમાં અંદાજે 225 પરિવારો સ્વૈચ્છિક રીતે પોતાના મકાનો ખાલી કરી ચૂક્યા હતા, જ્યારે અન્ય પરિવારો હજુ પણ સ્થળ પર હાજર છે.

જંગલેશ્વર વિસ્તારની પરિસ્થિતિ અંગે તંત્રનું કહેવું છે કે અહીંની શેરીઓ અત્યંત સાંકડી છે, જેના કારણે કોઈ દુર્ઘટના કે આગ જેવી પરિસ્થિતિમાં બચાવ કામગીરી મુશ્કેલ બને છે. વધુમાં ચોમાસામાં આજી નદીમાં પૂર આવતાં દર વર્ષે જાનમાલને જોખમ ઊભું થાય છે. અનેક વખત અહીં પાણી ભરાવાની ગંભીર સમસ્યા સર્જાઈ છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ વિસ્તાર ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ માટે પણ સંવેદનશીલ ગણાય છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને કાયદો-વ્યવસ્થાની દ્રષ્ટિએ પણ કાર્યવાહી જરૂરી બની હતી.

છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી મનપાની ટીમો અને પોલીસની સતત હાજરીને કારણે વિસ્તારમાં તણાવનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. અનેક પરિવારો પોતાના ઘરનું સામાન ખસેડતા નજરે પડ્યા હતા. મહિલાઓ અને બાળકો દ્વારા વિરોધના સ્વર પણ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. ઘણા રહેવાસીઓએ વર્ષોથી અહીં વસવાટ કર્યાનો ઉલ્લેખ કરી માનવતાવાદી દ્રષ્ટિકોણથી રાહતની માંગણી કરી છે. બીજી તરફ તંત્રનું કહેવું છે કે નદીના પટ અને સરકારી જમીન પર થયેલા ગેરકાયદે બાંધકામો દૂર કરવાથી શહેરના લાંબા ગાળાના વિકાસ અને સુરક્ષા માટે માર્ગ મોકળો થશે.

સોમવારે સવારે 8 વાગ્યાથી બુલડોઝરોની કામગીરી શરૂ થશે અને અંદાજે ત્રણ દિવસ સુધી આ ઓપરેશન ચાલવાની શક્યતા છે. તંત્રએ નાગરિકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી છે. શહેરમાં આવનજાવન પર સીધી અસર ન પડે તે માટે ટ્રાફિક વિભાગ દ્વારા પણ વૈકલ્પિક રૂટની વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ છે.

આ મેગા ડિમોલિશન રાજકોટ શહેર માટે ઐતિહાસિક અને સંવેદનશીલ બંને પ્રકારની ઘટના બની રહી છે. એક તરફ નદીના પટ અને જાહેર જમીન કબજામુક્ત કરવાની કાર્યવાહી શહેરના વિકાસ અને સુરક્ષા માટે જરૂરી ગણાઈ રહી છે, તો બીજી તરફ અનેક પરિવારો માટે આ જીવનમાં મોટો પરિવર્તનકારક ક્ષણ છે. આગામી દિવસોમાં આ કાર્યવાહી શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થાય અને કાયદો-વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે તે તંત્ર માટે મોટો પડકાર રહેશે.