ગુજરાતમાં ST બસમાં મુસાફરી કરતા દિવ્યાંગ મુસાફરો માટે રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ અને ટેક્નોલોજી આધારિત નિર્ણય લીધો છે. હવે દિવ્યાંગ મુસાફરોને ફરજિયાત ફિઝિકલ બસ પાસ રાખવાની જરૂર નહીં રહે. સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવતું PHID (Physical Handicap Identity Card) જો DG લોકર પોર્ટલમાં ઉપલબ્ધ હોય અને મુસાફરી દરમિયાન મોબાઇલમાં બતાવવામાં આવે, તો તે માન્ય ગણાશે.

આ અંગેનો સત્તાવાર પરિપત્ર ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ દ્વારા રાજ્યભરના તમામ ST ડિવિઝનને મોકલવામાં આવ્યો છે. કંડક્ટરોને પણ સૂચના આપવામાં આવી છે કે DG લોકરમાં દર્શાવેલ PHID કાર્ડને માન્યતા આપવામાં આવે. આ પગલાથી દિવ્યાંગ મુસાફરોમાં ખુશીની લાગણી જોવા મળી રહી છે.
 

ફિઝિકલ પાસની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ

અગાઉ દિવ્યાંગોને ST બસમાં મફત મુસાફરી કરવા માટે ફિઝિકલ આજીવન પાસ સાથે રાખવો ફરજિયાત હતો. ઘણીવાર પાસ ખોવાઈ જવો, ઘરમાં ભૂલી જવો અથવા નુકસાન થવાથી મુશ્કેલીઓ ઊભી થતી. કેટલીકવાર યોગ્ય ઓળખ હોવા છતાં મુસાફરીમાં અડચણ આવતી.

રાજકોટના સોરઠિયાવાડી વિસ્તારમાં રહેતા તેજસભાઈ રાઠોડ, જેમને 80% દિવ્યાંગતા છે, જણાવે છે કે તેઓ રોજ રાજકોટથી મોરબી અને મોરબીથી રાજકોટ ST બસમાં આવાગમન કરે છે. તેઓ મોરબીમાં ગુજરાત ગેસ કંપનીમાં નોકરી કરે છે. તેઓ કહે છે કે હવે DG લોકરમાં PHID પાસ બતાવવાથી મુસાફરી સરળ બની ગઈ છે અને પાસ ખોવાઈ જવાની ચિંતા રહી નથી.
 

આજીવન પાસ અને વાસ્તવિક સમસ્યાઓ

બીજા એક દિવ્યાંગ મહેશભાઈ ડાભી જણાવે છે કે તેમને આજીવન પાસ આપવામાં આવ્યો છે. તેમ છતાં, કેટલીકવાર બસમાં સીટ ઉપલબ્ધ ન હોવાને કારણે ઊભા ઊભા મુસાફરી કરવી પડે છે. તેઓ આશા વ્યક્ત કરે છે કે ડિજિટલ સુવિધા સાથે દિવ્યાંગ મુસાફરો માટે બેઠક વ્યવસ્થામાં પણ વધુ સંવેદનશીલતા દાખવવામાં આવશે.
 

દૈનિક 1770 દિવ્યાંગ મુસાફરોને લાભ

રાજકોટ ST ડિવિઝન હેઠળ રાજકોટ, ગોંડલ, જસદણ, મોરબી, વાંકાનેર, સુરેન્દ્રનગર, ધ્રાંગધ્રા, ચોટીલા અને લીંબડી સહિતના ડેપોમાંથી દૈનિક સરેરાશ 1770 જેટલા દિવ્યાંગ મુસાફરો મફત મુસાફરી કરે છે. અત્યાર સુધી તેઓ ફિઝિકલ પાસના આધારે મુસાફરી કરતા હતા, પરંતુ હવે DG લોકરમાં દર્શાવેલ PHID કાર્ડ પણ પૂરતું રહેશે.
 

DG લોકર શું છે અને કેવી રીતે ઉપયોગી?

DG લોકર (DigiLocker) ભારત સરકાર દ્વારા માન્ય ડિજિટલ દસ્તાવેજ સંગ્રહ પ્લેટફોર્મ છે. અહીં સરકારી પ્રમાણપત્રો અને ઓળખ દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રીતે મોબાઇલમાં ઉપલબ્ધ રહે છે. હવે PHID કાર્ડ DG લોકરમાં અપલોડ અથવા લિંક કરીને ST મુસાફરી દરમિયાન કંડક્ટરને મોબાઇલમાં બતાવી શકાય છે.
 

બસ પાસ માટે શું કરવું?

1. સૌપ્રથમ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલ PHID કાર્ડ હોવું જરૂરી.
2. DG લોકર એપ અથવા વેબસાઇટ પર રજિસ્ટ્રેશન કરવું.
3. PHID કાર્ડને DG લોકર સાથે લિંક અથવા અપલોડ કરવું.
4. મુસાફરી વખતે મોબાઇલમાં DG લોકર ખોલીને કાર્ડ બતાવવું.

આ પ્રક્રિયા બાદ ફિઝિકલ પાસ સાથે રાખવાની જરૂર નહીં રહે.
 

દિવ્યાંગોને મળતા મુખ્ય ફાયદા

• ફિઝિકલ પાસ ખોવાઈ જવાની ભયમાંથી મુક્તિ
• કાગળ વગરની, ડિજિટલ અને સુરક્ષિત સુવિધા
• મોબાઇલમાં હંમેશા ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજ
• સરકાર દ્વારા માન્ય ડિજિટલ ઓળખ
• મુસાફરી દરમિયાન સરળતા અને ઝડપ

આ નિર્ણય ટેક્નોલોજીનો માનવીય હિત માટે કરાયેલ ઉપયોગનો ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ખાસ કરીને રોજિંદી મુસાફરી કરતા દિવ્યાંગો માટે આ પગલું મોટી રાહત સમાન છે. હવે જરૂરી છે કે તમામ કંડક્ટરો અને સ્ટાફ આ વ્યવસ્થા અંગે સંપૂર્ણ રીતે માહિતગાર રહે અને દિવ્યાંગ મુસાફરોને સહાનુભૂતિપૂર્વક સેવા આપે.

ડિજિટલ ગુજરાતના દિશામાં આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવી શકાય, જે દિવ્યાંગોના સશક્તિકરણ તરફ આગળ વધતું ચિહ્ન છે.