દિલ્હી સહિત દેશના છ એરપોર્ટ પર તાજેતરમાં નોંધાયેલ સાયબર હુમલાએ ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં ચિંતાનો માહોલ સર્જ્યો છે. કેન્દ્રિય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રી કિન્જારાપુ રામમોહન નાયડુએ સંસદમાં ખુલાસો કર્યો કે, ઈન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથક (IGI) પર GPS સ્પૂફિંગની ઘટના બની હતી. GPS સ્પૂફિંગમાં વિમાનોને ખોટા સિગ્નલ મળતા છે, જેના કારણે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) સિસ્ટમને નિયંત્રિત કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે. આ ઘટનાથી દિલ્હી ઉપરાંત અન્ય પાંચ હવાઈમથકોમાં પણ સમાન પ્રકારની ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.

મંત્રીએ સંસદમાં જણાવ્યું કે વૈશ્વિક સ્તરે રેન્સમવેર, માલવેર અને સાયબર હુમલાનો ખતરો સતત વધી રહ્યો છે. એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (AAI) તેના IT અને ક્રિટિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સુરક્ષા માટે અદ્યતન સાયબર સુરક્ષા પદ્ધતિઓ અપનાવી રહી છે, જેથી આવી ઘટનાઓને ટાળી શકાય. તેઓએ ઉમેર્યું કે DGCA-AAI એકસાથે મળીને તમામ હવાઈમથકોની સુવિધાઓની સંરક્ષણ વ્યવસ્થા મજબૂત બનાવી રહી છે.

આ ઘટનાઓની સાથે, શુક્રવારે ATCના ઓટોમેટિક મેસેજ સ્વિચ સિસ્ટમમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાઇ હતી, જેના કારણે ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન લગભગ 12 કલાકથી વધુ સમય માટે પ્રભાવિત થયું. આ ખામીને કારણે દિલ્હીના એરપોર્ટ પર 800 થી વધુ ડોમેસ્ટિક અને ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઇટ્સ મોડાં ઉડ્યા અને 20 જેટલાં ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી હતી. સિસ્ટમમાં ખામી સવારે 9 વાગ્યે આવી હતી અને લગભગ રાત્રે 9:30 વાગ્યે તે ઠીક કરવામાં આવી. જોકે, ગુરુવારે સાંજે પણ કેટલીક ફરિયાદો મળી હતી. AAIએ જણાવ્યું હતું કે AMSS સિસ્ટમ હવે સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત છે અને સ્થિતિ નિયંત્રિત છે.

આ સિસ્ટમ ખામી અને GPS સ્પૂફિંગ બંનેએ મુસાફરો માટે ભયજનક પરિસ્થિતિ સર્જી હતી. દિવસભર લોકો એરપોર્ટ પર પરેશાન રહેતાં જોવા મળ્યા અને કેટલીક ફ્લાઇટ્સના મોડા થવાના કારણે પ્રવાસીઓમાં અફરાતફરી જોવા મળી. આ ઘટનાઓ હવાઈમથકની કામગીરી અને મુસાફરીના સુવિધા પર સીધો અસર કરતી હોવાથી, કેન્દ્ર અને AAI માટે સુરક્ષા તંત્રની મજબૂતી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.

આ વખતે નોંધનીય છે કે GPS સ્પૂફિંગ વિમાનને ખોટા સ્થાનો અને ખોટા સમય સૂચનો આપે છે, જેના કારણે પાઈલોટ અને ATC વચ્ચે સંચાર અને મોનિટરિંગ પર અસર થાય છે. નાયડુએ કહ્યું કે આ પ્રકારના સાયબર હુમલાઓ વૈશ્વિક સ્તરે સામાન્ય બની રહ્યા છે, અને ભારતે આ જોખમને ગંભીરતાથી લેવું અનિવાર્ય છે. તેમણે સંસદમાં એ પણ કહ્યું કે AAI અને DGCA સતત ઉન્નત તકનીકી અપડેટ્સ અને મોનિટરિંગ સાધનો પર કામ કરી રહ્યાં છે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારની ખામી અથવા ખોટા સિગ્નલને તરત ઓળખી અને સમાધાન કરી શકાય.

સરકારની પાસે હવે પ્લાન છે કે તમામ મહત્ત્વના હવાઈમથકોને સાયબર-પ્રૂફ બનાવવા માટે સતત મોનિટરિંગ, રિયલ-ટાઇમ રિસ્પોન્સ અને ઉચ્ચ સ્તરના સુરક્ષા પ્રોટોકોલ્સ અમલમાં મૂકવામાં આવે. નાયડુએ જણવ્યું કે આવા પગલાં માત્ર ટેકનિકલ સુરક્ષા જ નહી, પરંતુ મુસાફરોના વિશ્વાસને જાળવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

દિલ્હી સહિત દેશના હવાઈમથકો માટે આ ઘટનાઓ એ સંકેત છે કે ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ સાથે સાયબર જોખમો પણ વધતા જાય છે. GPS સ્પૂફિંગ, GNSS સિસ્ટમમાં ખોટા સિગ્નલ, અને ATCના ઓટોમેટિક મેસેજ સ્વિચ સિસ્ટમની ખામી જેવા મુદ્દાઓ એવિયેશન ક્ષેત્રમાં મોટી ચિંતાનો વિષય છે. ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓને ટાળવા માટે ઉચ્ચ સ્તરના કાઉન્ટર મેશર્સ, સાયબર ફાયરવોલ્સ અને મોનિટરિંગ પ્રોટોકોલ્સ જરૂરી બની ચૂક્યા છે.

હવાઈમથકોની સલામતી માટે AAI સતત સુધારાઓ કરી રહી છે અને એરલાઈન્સ અને ATC સાથે કામ કરીને દરેક ફ્લાઇટની સલામતી અને સમયપત્રક પર પ્રભાવ ઓછો કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ ઘટનાઓ યાત્રીઓ અને ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર માટે સાવચેતી અને તૈયાર રહેવાની જરૂરિયાતને ઉજાગર કરે છે, તેમજ સાયબર હુમલાઓ સામે સાવચેત રહેવા માટેના પગલાં અપનાવવાની મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી આપે છે.