મધ્ય પૂર્વમાં વધતા સૈન્ય તણાવને કારણે હવાઈ પરિવહન પર મોટો પ્રભાવ પડ્યો છે. United Arab Emirates, Bahrain, Kuwait, Qatar અને Jordan સહિતના દેશોએ પોતાની એરસ્પેસ તાત્કાલિક અસરથી બંધ કરી દીધી છે. પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની છે કે યુરોપિયન દેશોએ પણ ગલ્ફ વિસ્તારમાંથી પસાર થતી ફ્લાઇટ્સ અંગે સાવચેતીના નિર્દેશો આપ્યા છે.
 

ભારત-યુરોપ રૂટ પર અસર

મધ્ય પૂર્વ ભારત અને યુરોપ વચ્ચેનું મહત્વપૂર્ણ હવાઈ માર્ગ છે. ગલ્ફ દેશોની એરસ્પેસ બંધ થતાં દિલ્હી અને મુંબઈ સહિતના એરપોર્ટ પરથી યુરોપ જતી અનેક ફ્લાઇટ્સ પ્રભાવિત થઈ છે. ખાસ કરીને Air Indiaએ તેલઅવીવ જતી પોતાની ફ્લાઇટ AI-139ને વચ્ચેમાંથી પરત બોલાવી લીધી હતી. મુસાફરોને સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને વિકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.

એરલાઈન્સ કંપનીઓએ જાહેર કર્યું છે કે મુસાફરોની સલામતી સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે. ગલ્ફ વિસ્તાર ઉપર હાલ લશ્કરી વિમાનોની અવરજવર વધતા નાગરિક ઉડાનો માટે જોખમ ઊભું થયું છે.
 

ઇઝરાયલ અને અમેરિકા દ્વારા સૈન્ય કાર્યવાહી

Israel અને United Statesએ ઇરાન પર સંયુક્ત સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. ઇઝરાયલે પોતાના ઓપરેશનને “ધ લાયન્સ રોર” નામ આપ્યું છે, જ્યારે અમેરિકાએ પોતાના અભિયાનને “એપિક ફ્યુરી” તરીકે જાહેર કર્યું છે. પેન્ટાગોન દ્વારા આ અંગે સત્તાવાર માહિતી આપવામાં આવી છે.

સૈન્ય હુમલાઓ બાદ Iranએ ગલ્ફ દેશોમાં આવેલા અમેરિકી મથકોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું હોવાનું જાણવા મળે છે. બહેરીન, યુએઇ અને કતાર જેવા દેશોમાં અમેરિકી બેઝ હોવાને કારણે અહીં સાવચેતી વધારી દેવામાં આવી છે.
 

અબુધાબીથી મન્નમા સુધી એરસ્પેસ બંધ

Abu Dhabi, Manama, કુવૈત સિટી અને દોહા સહિતના શહેરોમાં હવાઈ સેવા અચાનક સ્થગિત કરાઈ છે. એરપોર્ટ્સ પર અનેક ફ્લાઇટ્સ રદ કે વિલંબિત થઈ છે. હજારો મુસાફરો એરપોર્ટ્સ પર અટવાઈ ગયા છે.

આ ઉપરાંત પશ્ચિમ દેશોએ પણ પોતાની એરલાઈન્સને ગલ્ફ પરથી પસાર થતી ઉડાનો ટાળવા સૂચના આપી છે. અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ વિકલ્પિક લાંબા રૂટ અપનાવ્યા છે, જેના કારણે મુસાફરીનો સમય અને ખર્ચ બંને વધી રહ્યા છે.
 

તેલ બજાર અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર

ગલ્ફ વિસ્તાર વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. જો તણાવ લાંબા સમય સુધી ચાલે તો તેલના ભાવમાં ઉછાળો આવવાની શક્યતા છે. વૈશ્વિક શેરબજારોમાં પણ અનિશ્ચિતતા વધી છે. હોર્મુઝ જળસંધિ જેવી વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા અંગે ચિંતાઓ વ્યક્ત થઈ રહી છે.

વિશ્વના ઘણા દેશોએ પોતાના નાગરિકોને મધ્ય પૂર્વમાં અનાવશ્યક મુસાફરી ટાળવા સલાહ આપી છે. ભારત સરકાર પણ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે અને જરૂરી પગલાં લઈ રહી છે.
 

ઇરાનના શહેરોમાં ધડાકા

અમેરિકા-ઇઝરાયલના હુમલાઓ દરમિયાન ઇરાનના છ મોટા શહેરોમાં ધડાકા સંભળાયા હતા. રાષ્ટ્રપતિ આવાસ સહિત લગભગ 30 સ્થળોને નિશાન બનાવાયા હોવાના અહેવાલ છે. બોમ્બ અને મિસાઈલ હુમલાઓથી અનેક ઇમારતોને નુકસાન પહોંચ્યું છે અને આગ-ધુમાડાના દ્રશ્યો સામે આવ્યા છે.

આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને મધ્ય પૂર્વમાં સૈન્ય તૈનાતી વધારી દેવામાં આવી છે. લશ્કરી વિમાનો, મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ અને નૌસેનાની હલચલ વધતા સમગ્ર વિસ્તાર તણાવગ્રસ્ત બની ગયો છે.
 

આગળ શું?

અમેરિકાએ જાહેર કર્યું છે કે સંઘર્ષ લાંબો ચાલી શકે છે. જો ગલ્ફ દેશોમાં વધુ હુમલાઓ થાય તો હવાઈ સેવા લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત રહી શકે છે. મુસાફરોને પોતાની ફ્લાઇટ સ્ટેટસ અંગે એરલાઈન સાથે સતત સંપર્કમાં રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

કુલ મળીને, મધ્ય પૂર્વમાં વધતા યુદ્ધના માહોલે વૈશ્વિક હવાઈ વ્યવસ્થાને હચમચાવી દીધી છે. એરસ્પેસ બંધ થવાને કારણે ભારત-યુરોપ રૂટ સહિત અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય માર્ગો પર સીધી અસર પડી છે. હવે વિશ્વ સમુદાયની નજર રાજનૈતિક પ્રયાસો પર છે કે ક્યારે અને કેવી રીતે આ તણાવ ઓસરી શકે.