વિશ્વભરમાં ફરી એકવાર ખતરનાક ઇબોલા વાયરસના ફેલાવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા વધી રહી છે. આ સ્થિતિનો સીધો પ્રભાવ હવે વૈશ્વિક રાજકારણ અને મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો પર પણ જોવા મળી રહ્યો છે. આ જ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હીમાં યોજાનારી પ્રતિષ્ઠિત ઇન્ડિયા-આફ્રિકા ફોરમ સમિટને છેલ્લી ઘડીએ સત્તાવાર રીતે મોકૂફ રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

આ સમિટ 28 થી 31 મે દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાવાની હતી, જેમાં આફ્રિકાના 40થી વધુ દેશોના રાષ્ટ્રપ્રમુખો, ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિઓ અને હજારો ડેલિગેટ્સ ભાગ લેવાના હતા. પરંતુ આફ્રિકા ખંડમાં ખાસ કરીને કેટલાક દેશોમાં ઇબોલાના કેસોમાં ઝડપથી વધારો થતાં, ભારત સરકાર અને આફ્રિકન યુનિયન વચ્ચેની સંયુક્ત બેઠક બાદ આ નિર્ણય લેવાયો છે. સરકાર મુજબ, નાગરિકોની સુરક્ષા અને જાહેર આરોગ્યને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

આ સમિટ છેલ્લા દસ વર્ષ બાદ ફરી યોજાવાની હતી, જેથી ભારત અને આફ્રિકા વચ્ચેના રાજકીય, આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વધુ મજબૂતી મળી શકે. અગાઉ આ સમિટ 2008, 2011 અને 2015માં યોજાઈ હતી, જેમાં ભારતના વડાપ્રધાન અને આફ્રિકન દેશોના નેતાઓ વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓ થઈ હતી. આ વખતે પણ વિકાસ, વેપાર, ટેકનોલોજી, આરોગ્ય અને સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર નવા સહકારનો રોડમેપ તૈયાર થવાનો હતો. પરંતુ અચાનક ઉભા થયેલા આરોગ્ય સંકટને કારણે આ તમામ યોજનાઓ હવે આગળ ઠેલાઈ ગઈ છે.

ઇબોલાના વધતા જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતના આરોગ્ય મંત્રાલયે દેશના તમામ એરપોર્ટ, બંદરો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવેશ બિંદુઓ પર કડક ચેકિંગ અને હેલ્થ એડવાઇઝરી લાગુ કરી છે. ખાસ કરીને ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગો, યુગાંડા અને દક્ષિણ સુદાનને હાઈ-રિસ્ક દેશોની યાદીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. આ દેશોમાંથી આવનારા મુસાફરો માટે ખાસ સ્ક્રીનિંગ પ્રક્રિયા ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે.

નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, જો કોઈ મુસાફર આ ત્રણ દેશોમાંથી સીધો ભારત આવે છે અથવા ટ્રાન્ઝિટ દ્વારા આવે છે, તો તેને એરપોર્ટ પર હેલ્થ ડેસ્કને ફરજિયાત જાણ કરવી પડશે. આરોગ્ય વિભાગે તમામ એરલાઇન્સ અને ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓને પણ સાવચેત રહેવા અને શંકાસ્પદ લક્ષણો ધરાવતા મુસાફરોની તાત્કાલિક તપાસ કરવા સૂચના આપી છે.

ઇબોલા વાયરસના મુખ્ય લક્ષણોમાં અચાનક તીવ્ર તાવ, શરીરમાં અતિશય થાક, માથાનો દુખાવો, સ્નાયુઓમાં તીવ્ર પીડા, ઉલ્ટી, ડાયેરિયા અને કેટલાક ગંભીર કેસોમાં શરીરમાંથી આંતરિક રક્તસ્રાવ જોવા મળે છે. આ વાયરસ અત્યંત ચેપી હોવાથી તેને નિયંત્રણમાં રાખવું મુશ્કેલ બની શકે છે, તેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સતર્કતા વધારવામાં આવી રહી છે.

વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સમિટ ભલે સ્થગિત થઈ હોય, પરંતુ ભારત આફ્રિકન દેશો સાથેના સંબંધોને લઈને સંપૂર્ણ પ્રતિબદ્ધ છે. ભારતે જણાવ્યું છે કે તે આફ્રિકન યુનિયન અને સંબંધિત દેશોને આરોગ્ય ક્ષેત્રે જરૂરી તમામ મદદ આપવા તૈયાર છે. તેમાં દવાઓ, તબીબી સાધનો અને ટેકનિકલ સહાયનો સમાવેશ થાય છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે વૈશ્વિક આરોગ્ય સંકટો માત્ર એક દેશમાં નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની નીતિઓ, અર્થતંત્ર અને રાજદ્વારી સંબંધોને અસર કરી શકે છે. હવે સૌની નજર એ પર છે કે ઇબોલાના આ પ્રકોપને આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર દ્વારા કેટલો ઝડપથી કાબૂમાં લેવામાં આવે છે અને સ્થગિત થયેલી સમિટ માટે નવી તારીખ ક્યારે નક્કી થાય છે.