ડિજિટલ યુગમાં સાયબર ઠગાઈના બનાવો સતત વધી રહ્યા છે, છતાં હજી પણ અનેક લોકો આવા ઠગોના જાળમાં ફસાઈ રહ્યા છે. વડોદરામાં તાજેતરમાં સામે આવેલા એક ચોંકાવનારા કિસ્સામાં ઓનલાઇન ઠગોએ “ડિજિટલ એરેસ્ટ”નો ભય બતાવી એક સીનીયર સિટીઝન મહિલાને રૂ. 1.82 કરોડની રકમ ગુમાવવાનું મજબૂર કર્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે સરકાર અને પોલીસ દ્વારા વારંવાર જાહેર કરવામાં આવે છે કે “ડિજિટલ એરેસ્ટ” જેવી કોઈ કાનૂની પ્રક્રિયા નથી, છતાં ઠગો નવી નવી રીતો અપનાવી લોકો પાસેથી મોટી રકમો પડાવી રહ્યા છે.

વડોદરાના ભૂતડી જાપા વિસ્તારમાં રહેતી આ વૃદ્ધ મહિલાને 4 ડિસેમ્બરે એક અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવ્યો હતો. ફોન કરનાર વ્યક્તિએ પોતાની ઓળખ ટેલિકોમ વિભાગના અધિકારી તરીકે આપી અને કહ્યું કે મહિલાના આધાર કાર્ડ પરથી બીજું સીમકાર્ડ એક્ટિવ થયું છે. ઠગે વધુમાં જણાવ્યું કે આ સીમકાર્ડ મારફતે ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ થઈ છે અને તેના કારણે મહિલાના નામે કુલ 39 કેસ નોંધાયા છે. આ વાત સાંભળીને મહિલા ભયભીત થઈ ગઈ હતી.

થોડા સમય બાદ ફોન કોલાબા પોલીસને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હોવાની વાત કહીને, બીજી તરફથી એક વ્યક્તિએ પોતાને પીઆઈ સંદીપ રાવ તરીકે ઓળખાવ્યો. આ વ્યક્તિએ વિડીયો કોલ કર્યો હતો અને પોલીસ યુનિફોર્મ પહેરીને પાછળ પોલીસ સ્ટેશન જેવો માહોલ ઉભો કર્યો હતો. વિડીયો કોલ દરમિયાન પોલીસનો લોગો અને ઓફિસનો માહોલ જોઈ મહિલાને શંકા જ ન રહી કે સામે ખરેખર પોલીસ અધિકારી જ છે. આ ઠગે કહ્યું કે કેનેરા બેન્કમાં મહિલાના નામે એક એકાઉન્ટ ખોલવામાં આવ્યું છે, જેનો ઉપયોગ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ માટે થયો છે.

ઠગોએ મહિલાને વિશ્વાસમાં લેવા માટે વોટ્સએપ પર બેંક સ્ટેટમેન્ટ, એટીએમ કાર્ડની તસવીરો તેમજ સુપ્રીમ કોર્ટની નોટિસ જેવી દેખાતી નકલી દસ્તાવેજો પણ મોકલ્યા હતા. આ બધું જોઈ મહિલાનો ભય અનેકગણો વધી ગયો. ત્યારબાદ ઠગે વધુ ગંભીર આરોપ મૂકતા કહ્યું કે મુંબઈમાં પકડાયેલા એક આતંકવાદીએ મહિલાના એકાઉન્ટમાંથી રૂ. 242 થી 243 કરોડના ટ્રાન્જેક્શન કર્યા છે અને તેમાં મહિલાને બે ટકા કમિશન મળ્યું છે. આ કારણે મહિલાને પણ આ કેસમાં આરોપી ગણવામાં આવશે તેમ કહી ડરાવવામાં આવી.

ઠગોએ કહ્યું કે આ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો મુદ્દો છે અને તેથી મહિલાને “હોમ એરેસ્ટ” કરવામાં આવે છે. તેમને કોઈની સાથે વાત ન કરવા, ઘરની બહાર જવું હોય તો પહેલાં જાણ કરવા અને રોજિંદી હિલચાલ વિશે માહિતી આપવાની સૂચના અપાઈ. મહિલાને એવો ભય બતાવવામાં આવ્યો કે જો તેમણે આ બાબત કોઈને કહેશે તો તેમના વિદેશમાં રહેતા પરિવારજનોને પણ મુશ્કેલીમાં મુકવામાં આવશે.

આ પછી ઠગોએ મહિલાને તમામ બેંક ખાતાઓની વિગતો, એફડી, રોકાણની માહિતી આપવા કહ્યું અને જણાવ્યું કે આ તમામ રકમ આરબીઆઈના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવી પડશે. તેમને ખાતરી આપવામાં આવી કે તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ તમામ રકમ પાછી મળી જશે અને ટ્રાન્સફર થયાની સ્લીપ પણ મોકલવામાં આવશે. રોજે રોજ કોલ કરીને દબાણ વધારવામાં આવતું હતું. ભય અને માનસિક દબાણ હેઠળ મહિલાએ અલગ અલગ બેન્ક એકાઉન્ટમાં કુલ રૂ. 1.82 કરોડ ટ્રાન્સફર કરી દીધા.

પરંતુ જ્યારે ઠગોએ મહિલાને ફિક્સ ડિપોઝિટ તોડવા માટે આગ્રહ કર્યો ત્યારે મામલો વળાંક પર આવ્યો. લોકિંગ પિરિયડ હોવાના કારણે મહિલાએ એફડી તોડવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો. છતાં ઠગો સતત દબાણ કરતા રહ્યા. આખરે મહિલાને શંકા જતા તેમણે પોતાના ભાઈને સમગ્ર વાત કરી. ભાઈએ તરત જ આ ઠગાઈ હોવાનું સમજી પોલીસ અને સાયબર સેલનો સંપર્ક કર્યો.

પોલીસ તપાસમાં સ્પષ્ટ થયું કે સમગ્ર ઘટના એક સુવ્યવસ્થિત સાયબર ફ્રોડ છે. સાયબર સેલે ગુનો નોંધી તપાસ હાથ ધરી છે અને આ પ્રકારની ઠગાઈથી લોકોને સાવચેત રહેવા અપીલ કરી છે. પોલીસનું કહેવું છે કે ડિજિટલ એરેસ્ટ, આરબીઆઈમાં રકમ ટ્રાન્સફર કરવાની માગણી કે વીડિયો કોલ પર પોલીસ બનીને ધમકી આપવી—આ તમામ સાયબર ઠગાઈના સ્પષ્ટ સંકેતો છે.

આ ઘટના એ વાતની યાદ અપાવે છે કે ડિજિટલ દુનિયામાં અજાણ્યા કોલ, કાનૂની ધમકી અને તાત્કાલિક કાર્યવાહીનો દબાણ—all આ બાબતો સામે શાંતિથી વિચારીને પગલાં લેવું અત્યંત જરૂરી છે. સમયસર શંકા અને જાણકારી જ આવા મોટા નુકસાનથી બચાવ કરી શકે છે.