રાજ્યમાં વાહનોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે

ગુજરાતમાં વધતી ટ્રાફિક સમસ્યા વચ્ચે રાજ્યમાં નોંધાયેલા વાહનોની સંખ્યા સતત નવા રેકોર્ડ બનાવી રહી છે. રાજ્ય પરિવહન વિભાગના તાજા આંકડાઓ મુજબ વર્ષ 2024-25માં ગુજરાતમાં કુલ 3.11 કરોડ વાહનો નોંધાયેલા છે. જો આ આંકડાની તુલના વર્ષ 2014-15 સાથે કરવામાં આવે તો, ત્યારે રાજ્યમાં 1.67 કરોડ વાહનો નોંધાયેલા હતા. એટલે કે માત્ર એક દાયકામાં વાહનોની સંખ્યામાં આશરે 70 ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. વાહનોની આ વધતી સંખ્યા શહેરો તેમજ હાઇવે પર ટ્રાફિકની ગંભીર સમસ્યાનું કારણ બની રહી છે.
 

25 વર્ષમાં રેકોર્ડબ્રેક વૃદ્ધિ

રાજ્યમાં વાહનોની સંખ્યામાં થયેલો વધારો માત્ર છેલ્લા દસ વર્ષ પૂરતો સીમિત નથી. વર્ષ 2000-01માં ગુજરાતમાં કુલ 48.10 લાખ વાહનો નોંધાયેલા હતા. આજે એ જ આંકડો 3.11 કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે કે છેલ્લા 25 વર્ષમાં વાહનોની સંખ્યામાં લગભગ છગણો વધારો નોંધાયો છે. આ વધારો રાજ્યની આર્થિક પ્રગતિ, શહેરીકરણ, માર્ગ સુવિધાઓમાં સુધારા અને લોકોની વધતી આવક સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે.
 

ટુ-વ્હીલર્સનો સૌથી મોટો હિસ્સો

ગુજરાતમાં નોંધાયેલા કુલ વાહનોમાં ટુ-વ્હીલર્સનો હિસ્સો સૌથી વધુ છે. રાજ્યમાં હાલમાં કુલ વાહનોમાંથી લગભગ 75 ટકા ટુ-વ્હીલર્સ છે. વર્ષ 2024-25ના આંકડાઓ મુજબ રાજ્યમાં 2.47 કરોડ ટુ-વ્હીલર્સ નોંધાયેલા છે. ટુ-વ્હીલર્સની લોકપ્રિયતાનું મુખ્ય કારણ તેની સરળ ઉપલબ્ધતા, ઓછો ખર્ચ અને ટ્રાફિકમાં ઝડપી અવરજવર માનવામાં આવે છે.
 

વાહન કેટેગરી મુજબ સ્થિતિ

પરિવહન વિભાગની માહિતી અનુસાર વર્ષ 2024-25માં રાજ્યમાં નોંધાયેલા વાહનોમાં

• 1.63 લાખ બસ
• 49.54 લાખ કાર
• 11 લાખ ઓટોરિક્ષા
• 2.47 કરોડ ટુ-વ્હીલર્સ

નો સમાવેશ થાય છે. આ આંકડાઓ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે હવે માત્ર ટુ-વ્હીલર્સ જ નહીં પરંતુ પેસેન્જર કારોની સંખ્યામાં પણ ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે.
 

કાર રજિસ્ટ્રેશનમાં ચિંતાજનક વધારો

ગુજરાતમાં કારની સંખ્યામાં થયેલો વધારો ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે. વર્ષ 1960-61માં રાજ્યમાં માત્ર 15,927 કાર નોંધાયેલી હતી. જે 1990-91માં વધીને 1.55 લાખ, 2000-01માં 4.38 લાખ અને 2010-11માં 12.18 લાખ થઈ ગઈ હતી.
2019-20માં રાજ્યમાં 34.62 લાખ કાર હતી, જ્યારે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં કારની સંખ્યામાં 40 ટકાથી વધુનો વધારો નોંધાયો છે. હાલ રાજ્યમાં કુલ કારોની સંખ્યા 49.54 લાખ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
 

વસ્તી સામે વાહનોનું પ્રમાણ

વર્ષ 2026 માટે રાજ્યની અંદાજિત વસ્તી 7.31 કરોડ માનવામાં આવે છે. આ વસ્તી સામે વાહનોની સંખ્યાની તુલના કરીએ તો ગુજરાતમાં સરેરાશ દર 2.36 વ્યક્તિએ એક પેસેન્જર વાહન નોંધાયેલું છે. આ આંકડો રાજ્યમાં વધતી ખાનગી વાહન આધારિત જીવનશૈલીને દર્શાવે છે.
 

અમદાવાદમાં વાહનોનું સૌથી વધુ ભારણ

વર્ષ 2024-25ના આંકડા મુજબ અમદાવાદ જિલ્લો પેસેન્જર વાહનોની સંખ્યામાં સમગ્ર રાજ્યમાં મોખરે છે. અમદાવાદમાં કુલ 61.93 લાખ વાહનો નોંધાયેલા છે. જેમાં

• 46.01 લાખ ટુ-વ્હીલર્સ
• 2.91 લાખ રિક્ષા અને અન્ય કેટેગરીના વાહનો

નો સમાવેશ થાય છે. વાહનોની આ ભારે સંખ્યાને કારણે અમદાવાદમાં ટ્રાફિક જામ, પાર્કિંગ સમસ્યા અને પ્રદૂષણ જેવા પ્રશ્નો ગંભીર બની રહ્યા છે.
 

કૃષિ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનોની સ્થિતિ

રાજ્યમાં પેસેન્જર વાહનોની સાથે કૃષિ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનોની સંખ્યામાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. હાલ ગુજરાતમાં

• 12.10 લાખ ટ્રેક્ટર
• 4.15 લાખ ટ્રેલર્સ

નોંધાયેલા છે, જે રાજ્યના કૃષિ આધારિત અર્થતંત્રને દર્શાવે છે.
 

ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન માટે પડકાર

વાહનોની વધતી સંખ્યાએ રાજ્ય સરકાર અને ટ્રાફિક વિભાગ માટે મોટો પડકાર ઉભો કર્યો છે. શહેરોમાં વધતી ભીડ, માર્ગોની મર્યાદિત ક્ષમતા અને ખાનગી વાહનો પર વધતી નિર્ભરતા ભવિષ્યમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન માટે ગંભીર સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે. નિષ્ણાતો મુજબ જાહેર પરિવહનને પ્રોત્સાહન અને સ્માર્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ હવે સમયની જરૂરિયાત બની ગઈ છે.