એશિયાટિક સિંહોના ગઢ ગણાતા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં વન્ય પ્રાણીઓની સુરક્ષા માટે વન વિભાગે કડક પગલાં લેવાની શરૂઆત કરી છે. ખાસ કરીને સિંહ અને દીપડાની અવર-જવરવાળા માર્ગો પર વાહન અકસ્માતોમાં થતા મોતના વધતા બનાવોને ધ્યાનમાં રાખીને વન અધિકારીઓનું ઉચ્ચ સ્તરીય મહામંથન યોજાયું હતું. તાજેતરમાં અમરેલી જિલ્લામાં સિંહોના અકસ્માતે થયેલા મોત બાદ વન વિભાગ વધુ સતર્ક બન્યો છે અને હવે સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર માટે એક વ્યાપક એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.

પીસીસીએફ (PCCF)ની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી આ મહત્વપૂર્ણ વિડિયો કોન્ફરન્સમાં અમરેલી, ભાવનગર, ગીર સોમનાથ, જૂનાગઢ અને પોરબંદર જિલ્લાના ઉપવન સંરક્ષકો (DCF) ઉપરાંત નેશનલ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયાના અધિકારીઓ જોડાયા હતા. બેઠકમાં મુખ્યત્વે સિંહોની અવર-જવરવાળા હાઈવે અને ગ્રામ્ય માર્ગો પર થતા અકસ્માતોને કેવી રીતે અટકાવી શકાય, તે મુદ્દે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

વન વિભાગના અધિકારીઓએ રજૂ કરેલા આંકડાઓ મુજબ, છેલ્લા બે વર્ષમાં માનવસર્જિત અકસ્માતોના કારણે સિંહો અને દીપડાના મોતની સંખ્યા ચિંતાજનક રીતે વધી છે. ખાસ કરીને જાન્યુઆરી 2026માં જ અમરેલી જિલ્લામાં ત્રણ સિંહોના વાહન હડફેટે મોત થયા હતા, જ્યારે દીપડાના પણ કેટલાક બનાવો નોંધાયા હતા. આ ઘટનાઓએ વન વિભાગને તાત્કાલિક અને અસરકારક પગલાં લેવાની ફરજ પાડી છે.
 

બેઠકમાં નક્કી કરાયેલા એક્શન પ્લાન મુજબ, સૌરાષ્ટ્રના સિંહ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં માર્ગ સલામતીને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. માર્ગ અને મકાન વિભાગ સાથે સંકલન કરીને સિંહોની અવર-જવરવાળા હોટસ્પોટ વિસ્તારોમાં સ્પીડ બ્રેકર બનાવવાની, રિફ્લેક્ટર લગાવવાની અને સ્પષ્ટ ચેતવણી બોર્ડ મૂકવાની સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને હાઈવે પર રાત્રિના સમયે વાહનચાલકોને સિંહો કે અન્ય વન્ય પ્રાણીઓ સરળતાથી દેખાઈ શકે તે માટે રિફ્લેક્ટિવ સાઇનેજ અને યોગ્ય લાઇટિંગની વ્યવસ્થા કરાશે.

વન વિભાગે તમામ રેન્જ ફોરેસ્ટ ઓફિસરો (RFO)ને તાત્કાલિક એવા માર્ગોની યાદી તૈયાર કરવા આદેશ આપ્યો છે, જ્યાં સિંહોની અવર-જવર વધુ જોવા મળે છે. આ હોટસ્પોટ વિસ્તારોમાં વધારાની પેટ્રોલિંગ, વોચ ટાવર અને જરૂર જણાય ત્યાં તાત્કાલિક અવરોધો ઉભા કરવાની પણ યોજના છે. ગ્રામ્ય માર્ગો પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવશે, કારણ કે ત્યાં સ્પીડ બ્રેકર અને ચેતવણી સંકેતોનો અભાવ ઘણી વખત અકસ્માતનું કારણ બને છે.

બેઠકમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. જો જરૂરી જણાય તો સિંહોની ગતિવિધિઓ પર રિયલ-ટાઈમ નજર રાખવા માટે રેડિયો કોલર ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની તૈયારી રાખવા સૂચના અપાઈ છે. રેડિયો કોલર દ્વારા સિંહોની હિલચાલનું મોનિટરિંગ કરી શકાય અને તેઓ રસ્તા તરફ આગળ વધી રહ્યા હોય તો વન કર્મચારીઓ સમયસર કાર્યવાહી કરી શકે, તેવો ઉદ્દેશ રાખવામાં આવ્યો છે.

આ ઉપરાંત, ગ્રામજનો અને પ્રવાસીઓમાં જાગૃતિ ફેલાવવાનું પણ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવવામાં આવ્યું છે. વન વિભાગ દ્વારા સ્થાનિક વિસ્તારોમાં જનજાગૃતિ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે, જેમાં લોકોને રાત્રિના સમયે વાહન ચલાવતી વખતે સાવચેત રહેવા, ઝડપ નિયંત્રિત રાખવા અને વન્ય પ્રાણીઓ દેખાય તો તરત માહિતી આપવાની અપીલ કરવામાં આવશે. પ્રવાસન વિસ્તારોમાં પણ ખાસ સૂચનાબોર્ડ મૂકીને પ્રવાસીઓને સાવચેતી અંગે માહિતગાર કરવામાં આવશે.

વન વિભાગના અધિકારીઓનું માનવું છે કે સિંહ અને દીપડા માત્ર ગુજરાતની ઓળખ નથી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે અમૂલ્ય વારસો છે. તેમની સુરક્ષા માટે સરકાર, વિભાગો અને જનતાનો સહયોગ અનિવાર્ય છે. આ નવા એક્શન પ્લાનના અમલથી સૌરાષ્ટ્રમાં વન્ય પ્રાણીઓના વાહન અકસ્માતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.