ગુજરાત સરકાર દ્વારા વર્ષ 2026નું રાજ્ય બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ખેડૂતો, પશુપાલકો અને કૃષિ આધારિત અર્થતંત્રને કેન્દ્રસ્થાને રાખીને અનેક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો કરવામાં આવી છે. ‘વાવણીથી વેચાણ સુધી’ ખેડૂતોની પડખે ઉભા રહેવાના સંકલ્પ સાથે સરકારે કૃષિ, સિંચાઈ, ગૌસેવા અને કૃષિ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે વિશેષ ફાળવણી કરી છે. બજેટમાં ખેડૂત આવક વધારવા, સિંચાઈ સુવિધા વિસ્તરણ અને આધુનિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા પર ભાર મુકાયો છે.
 

ખેડૂતો માટે આર્થિક કવચ

રાજ્યના 33 લાખથી વધુ ખેડૂતોને સીધો લાભ મળે તે માટે સરકારે ₹11,000 કરોડથી વધુનું કૃષિ રાહત પેકેજ જાહેર કર્યું છે. આ પેકેજ દ્વારા કુદરતી આફતો, પાક નુકસાન અને બજારભાવની અનિશ્ચિતતા સામે ખેડૂતોને આર્થિક સુરક્ષા આપવામાં આવશે.

મગફળી, કપાસ અને સોયાબીન જેવા મુખ્ય પાકોની ટેકાના ભાવે ખરીદી માટે અત્યાર સુધી ₹18,000 કરોડની ચૂકવણી કરવામાં આવી હોવાનું પણ જાહેર થયું છે.

ખેડૂતોને સસ્તું ધિરાણ ઉપલબ્ધ રહે તે માટે કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજના હેઠળ વ્યાજ સહાય પેટે ₹1539 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ સહાયથી ખેડૂતોને ઓછા વ્યાજે લોન મળી રહેશે અને ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.
 

સિંચાઈ: છેવાડાના ખેતર સુધી નર્મદાનું નીર

રાજ્યના જળ સંસાધનોના સુવ્યવસ્થિત વિકાસ માટે કુલ ₹3043 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

• કચ્છ માટે સિંચાઈ સુવિધા મજબૂત બનાવવા ₹1333 કરોડ ફાળવાયા છે.
• ઉત્તર ગુજરાતમાં સુજલામ સુફલામ પાઈપલાઈન યોજનાને વેગ આપવા ₹1237 કરોડની જોગવાઈ છે.
• સૌરાષ્ટ્રમાં ‘સૌની’ (SAUNI) યોજનાના વિવિધ તબક્કાના કામો માટે ₹473 કરોડ ફાળવાયા છે.
• નળકાંઠા વિસ્તારમાં અમદાવાદના અંતરિયાળ ગામો સુધી પાણી પહોંચાડવા ₹958 કરોડના ખર્ચે બીજા તબક્કાની કામગીરી હાથ ધરાશે.

આ ફાળવણીથી રાજ્યના સુકાં અને પાણીની અછત ધરાવતા વિસ્તારોમાં કૃષિ ઉત્પાદન વધારવાનો માર્ગ સુગમ બનશે.
 

ગૌસેવા અને પશુપાલન ક્ષેત્રે નવી પહેલ

ગૌવંશના સંરક્ષણ અને પોષણ માટે ‘ગૌ માતા પોષણ યોજના’ હેઠળ ₹500 કરોડ ફાળવાયા છે. ગૌશાળાઓ અને પશુપાલકોને આર્થિક સહાય દ્વારા પશુ આરોગ્ય અને સંભાળ સુધારવામાં આવશે.

પશુપાલકોની આવક વધારવા રાજ્યના ચાર ઝોનમાં સહકારી મંડળીઓ મારફતે બાયો-CNG પ્લાન્ટ સ્થાપવાની નવી યોજના જાહેર કરવામાં આવી છે. આથી ગોબર અને કૃષિ કચરાથી ઉર્જા ઉત્પાદન થશે અને વધારાની આવકનું સ્ત્રોત ઊભું થશે.
 

ખેતીમાં આધુનિકીકરણ અને ટેકનોલોજી

ખેતીને વધુ ઉત્પાદનક્ષમ અને ટેકનોલોજી આધારિત બનાવવા માટે સરકારે કૃષિ યાંત્રિકીકરણ સહાય હેઠળ ₹1565 કરોડ ફાળવ્યા છે. ટ્રેક્ટર, હાર્વેસ્ટર અને અન્ય આધુનિક સાધનોની ખરીદીમાં સહાય મળશે.

પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રચાર અને બ્રાન્ડિંગ માટે ₹39 કરોડ ફાળવાયા છે. ખેડૂતોને કેમિકલ મુક્ત ખેતી તરફ પ્રોત્સાહિત કરવા ખાસ અભિયાન હાથ ધરાશે.

ડાંગર અને તેલીબિયાં જેવા પાકોના સંશોધન માટે 6 નવા સેન્ટર ઓફ એક્સલન્સ સ્થાપવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે, જે કૃષિ સંશોધન અને ઉત્પાદન સુધારામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
 

બ્લુ ઈકોનોમી અને મત્સ્યોદ્યોગ વિકાસ

ગુજરાતના દરિયાકાંઠા અને સમુદ્રી સંપત્તિના વિકાસ માટે ₹1340 કરોડ ફાળવાયા છે. આ રકમથી માછીમારો માટે સ્ટોરેજ, કોલ્ડ ચેઈન અને પ્રોસેસિંગ સુવિધાઓ મજબૂત કરવામાં આવશે. મત્સ્ય નિકાસ વધારવા માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવામાં આવશે.
 

અન્ય મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ

• મુખ્યમંત્રી વન અધિકાર ખેડૂત ઉત્કર્ષ યોજના માટે ₹111 કરોડ
• કૃષિ વૈવિધ્યકરણ યોજના માટે ₹42 કરોડ
• આદિજાતિ ખેડૂતો માટે પ્રાકૃતિક કૃષિ આધારિત વાડી સહાય માટે ₹30 કરોડ
• સંકલિત ડેરી વિકાસ કાર્યક્રમ માટે ₹65 કરોડ

શ્રીઅન્ન (મિલેટ)ના પ્રોત્સાહન માટે બાજરી, જુવાર અને રાગી જેવી પાકોની ખરીદી પર લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ ઉપરાંત ₹300 પ્રતિ ક્વિન્ટલ બોનસ આપવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે.

ગુજરાત બજેટ 2026માં કૃષિ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રોને વિકાસનો કેન્દ્રબિંદુ બનાવવામાં આવ્યા છે. સિંચાઈથી લઈને સ્માર્ટ ખેતી, ગૌસેવા થી લઈને બ્લુ ઈકોનોમી સુધીના વિસ્તૃત પેકેજ દ્વારા સરકારે ગ્રામિણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનો દિશાસૂચક પ્રયાસ કર્યો છે. હવે આ જાહેરાતોનો અમલ કેટલો અસરકારક થાય છે તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.