વર્ષ 2026ની શરૂઆતમાં જ સોના અને ચાંદીના ભાવમાં જે તીવ્ર ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો છે, તેણે રોકાણકારોથી લઈને સામાન્ય ખરીદદારો સુધી સૌને અચંબામાં મૂકી દીધા છે. માત્ર 8 દિવસમાં કિંમતી ધાતુઓની કિંમતમાં એવો મોટો ફેરફાર આવ્યો છે કે બજારની દિશા સમજવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. એક સમયે ઐતિહાસિક ટોચે પહોંચેલી કિંમતો અચાનક જ ધરાશાયી થતાં અનેક સવાલો ઊભા થયા છે – આવું કેમ બન્યું? શું આ ઘટાડો હજી ચાલુ રહેશે? અને રોકાણકારોએ હવે શું કરવું જોઈએ?
 

ઐતિહાસિક ટોચથી અચાનક ધરાશાયી

29 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ સોનું પ્રતિ ગ્રામ અંદાજે 1.93 લાખ રૂપિયા અને ચાંદી કિલો દીઠ લગભગ 4.20 લાખ રૂપિયાની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચ્યા હતા. વર્ષ 2025 દરમિયાન સોનાએ આશરે 70 ટકા, ચાંદીએ 170 ટકા અને કોપરે 50 ટકાથી વધુ વળતર આપ્યું હતું. આ જ ટ્રેન્ડ 2026ની શરૂઆતમાં પણ ચાલુ રહેશે એવી ધારણા હતી. પરંતુ ફેબ્રુઆરી શરૂ થતાં જ બજારમાં દૃશ્ય બદલાઈ ગયું.

માત્ર 8 દિવસમાં સોનું તેના ટોચના સ્તરથી લગભગ 23 ટકા ઘટીને 1.55 લાખ આસપાસ આવી ગયું છે, જ્યારે ચાંદીમાં તો વધુ મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે. ચાંદી તેના ઉચ્ચ સ્તરથી લગભગ 46 ટકા ઘટીને 2.49 લાખની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહી છે. આટલી ઝડપથી થયેલા ઘટાડાએ બજારમાં અસ્થિરતા ફેલાવી છે.
 

આટલો મોટો ઘટાડો કેમ આવ્યો?

બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે સોના-ચાંદીની કિંમતોમાં આવેલા આ તીવ્ર ઘટાડા પાછળ એક નહીં પરંતુ અનેક કારણો જવાબદાર છે.

પ્રોફિટ બુકિંગનું દબાણ
સૌથી મોટું કારણ છે મોટા પાયે પ્રોફિટ બુકિંગ. લાંબા સમયથી ભાવ સતત વધતા હોવાથી ઘણા રોકાણકારોએ ઊંચા સ્તરે નફો વસૂલવાનો નિર્ણય લીધો. જ્યારે એકસાથે મોટી સંખ્યામાં વેચવાલી થાય છે ત્યારે કિંમતો પર તીવ્ર દબાણ પડે છે, જે અહીં જોવા મળ્યું.

ડોલરની મજબૂતી અને અમેરિકી નીતિ
અમેરિકન ડોલર તાજેતરમાં મજબૂત બન્યો છે. ડોલર મજબૂત થતાં સોનું અને ચાંદી જેવી કોમોડિટીઓ અન્ય દેશો માટે મોંઘી પડે છે, જેના કારણે વૈશ્વિક માંગમાં ઘટાડો થાય છે. સાથે જ, અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વમાં નવા ચીફની નિમણૂક અને વ્યાજદર અંગેની અનિશ્ચિતતાએ પણ બજારમાં નકારાત્મક ભાવના પેદા કરી છે.

MCX દ્વારા માર્જિન વધારો
મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) દ્વારા કિંમતી ધાતુઓના કોન્ટ્રાક્ટ પર માર્જિન રકમ વધારવામાં આવી છે. માર્જિન વધતા ટ્રેડર્સને વધુ નાણા બ્લોક કરવા પડે છે, જેના કારણે શોર્ટ ટર્મ ટ્રેડિંગ ઘટે છે અને વેચવાલી વધે છે.
 

ચાંદીમાં વધુ અસ્થિરતા કેમ?

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ચાંદીમાં સોનાની તુલનામાં વધુ વોલેટિલિટી રહેતી હોય છે. ચાંદી માત્ર રોકાણ માટે નહીં પરંતુ ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે પણ મોટા પ્રમાણમાં વપરાય છે. વૈશ્વિક આર્થિક ગતિ, ઔદ્યોગિક માંગ અને ટેકનોલોજી સેક્ટરની સ્થિતિ ચાંદીના ભાવ પર સીધી અસર કરે છે. એટલે જ્યારે બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધે છે ત્યારે ચાંદીમાં ઉતાર-ચઢાવ વધારે જોવા મળે છે.
 

રોકાણકારોએ હવે શું કરવું?

નિષ્ણાતો અને મોટી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કો જેમ કે જેપી મોર્ગનનું માનવું છે કે ટૂંકા ગાળામાં કિંમતી ધાતુઓમાં અસ્થિરતા યથાવત રહી શકે છે. ખાસ કરીને ચાંદીમાં હજુ પણ ઝાટકા જોવા મળી શકે છે. જોકે લાંબા ગાળાની દૃષ્ટિએ સોના અને ચાંદી બંનેની માંગ મજબૂત રહેવાની શક્યતા છે.

પૃથ્વી ફિનમાર્ટના મનોજ કુમાર જૈન મુજબ, હાલ ઉતાવળમાં એકસાથે મોટું રોકાણ કરવું યોગ્ય નથી. તેઓ સલાહ આપે છે કે રોકાણકારોએ SIP અથવા કટકે-કટકે રોકાણની રીત અપનાવવી જોઈએ. બજાર સ્થિર ન થાય ત્યાં સુધી ધીરજ રાખવી અને ભાવના આધારે નિર્ણય લેવાનું ટાળવું વધુ સમજદારીભર્યું રહેશે.
 

ભવિષ્યની દિશા શું કહે છે?

દીર્ઘકાળમાં વૈશ્વિક મહામોંઘવારી, ભૂરાજકીય તણાવ અને કેન્દ્રિય બેન્કોની નીતિઓ સોના-ચાંદી માટે સહાયક પરિબળ બની શકે છે. પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં ભાવમાં ઉથલપાથલ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.

સારાંશરૂપે, ફક્ત 8 દિવસમાં થયેલો આ મોટો ફેરફાર બજારની નાજુક સ્થિતિ દર્શાવે છે. રોકાણકારો માટે આ સમય ગભરાવાનો નહીં પરંતુ સમજદારીપૂર્વક પગલાં ભરવાનો છે, કારણ કે યોગ્ય રણનીતિ સાથે આવી અસ્થિરતા પણ તકમાં ફેરવી શકાય છે.