ગુજરાત સરકારના વર્ષ 2026-27ના બજેટમાં અન્ન, નાગરિક પુરવઠા અને ગ્રાહક બાબતોના વિભાગ માટે કુલ રૂ. 2856 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. રાજ્યના લાખો ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારોને ખાદ્ય સુરક્ષા અને પોષણક્ષમ આહાર ઉપલબ્ધ રહે તે હેતુથી વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ આ ફાળવણી કરવામાં આવી હોવાનું નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ જણાવ્યું હતું.

રાજ્યમાં લગભગ 75 લાખ NFSA કાર્ડધારકોને અનાજની સુરક્ષા મળી રહે તે માટે ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. પ્રોટીનયુક્ત અને પોષણક્ષમ આહાર માટે રાહત દરે કઠોળના વિતરણ માટે રૂ. 842 કરોડ ફાળવાયા છે. આથી ગરીબ પરિવારોને માત્ર અનાજ જ નહીં, પરંતુ પોષક તત્વોથી ભરપૂર આહાર પણ ઉપલબ્ધ થશે. NFSA કાર્ડધારકોને નિયમિત અન્ન પૂરું પાડવા માટે રૂ. 700 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

ગરીબ પરિવારોને ઈંધણ સહાય પણ આપવામાં આવી રહી છે. પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જ્વલા યોજના તથા PNG/LPG સહાય યોજના હેઠળ વર્ષમાં બે સિલિન્ડર વિનામૂલ્યે રીફિલિંગ માટે રૂ. 425 કરોડ ફાળવાયા છે. આથી રસોડાના ખર્ચમાં રાહત મળશે અને મહિલાઓને સ્વચ્છ ઈંધણનો લાભ મળશે.

રાજ્યના 8 લાખ અંત્યોદય અને 24 લાખ BPL મળી કુલ 32 લાખ લાભાર્થી પરિવારોને દર મહિને રાહત દરે ખાંડનું વિતરણ કરવામાં આવશે. આ યોજના માટે રૂ. 208 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. તહેવારો દરમિયાન ખાસ રાહત આપવા NFSA તથા NON-NFSA હેઠળના BPL લાભાર્થીઓને જન્માષ્ટમી અને દિવાળીના પ્રસંગે પ્રતિ લીટર રૂ. 100ના રાહતભાવે સિંગતેલ વિતરણ માટે રૂ. 17 કરોડની જોગવાઈ છે.

વાજબી ભાવની દુકાનો સંચાલકોને મળતા કમિશનમાં વધારો કરવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે. હાલના દરમાં વધારો કરીને રૂ. 85 પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવશે, જેના માટે રૂ. 67 કરોડ ફાળવાયા છે. આથી દુકાનદારોને આર્થિક રીતે પ્રોત્સાહન મળશે અને વિતરણ વ્યવસ્થા વધુ સુદ્રઢ બનશે.

75 લાખ NFSA લાભાર્થી પરિવારોને કાર્ડદીઠ એક કિલો ડબલ ફોર્ટિફાઈડ મીઠું અત્યંત રાહતદરે ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે રૂ. 9 કરોડ ફાળવાયા છે. આયોડિન અને આયર્નથી સમૃદ્ધ મીઠું સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયક સાબિત થશે અને કુપોષણ સામે લડવામાં મદદરૂપ બનશે.

મિલેટ્સના વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવા સરકાર પ્રતિબદ્ધ છે. બાજરી, જુવાર અને રાગી (નાગલી) જેવી અન્નદાતાઓની પાકોની ખરીદી પર ખેડૂતોને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ ઉપરાંત રૂ. 300 પ્રતિ ક્વિન્ટલ પ્રોત્સાહક બોનસ આપવામાં આવશે. આથી ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ મળશે અને પોષણક્ષમ અન્નનો વપરાશ વધશે.

કાનૂની માપવિજ્ઞાન તંત્રને મજબૂત બનાવવા 67 વર્કિંગ સ્ટાન્ડર્ડ લેબોરેટરી માટે સાધનોની ખરીદી કરવામાં આવશે. આથી માપદંડોની ચોકસાઈ સુનિશ્ચિત થશે અને ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ થશે.

અન્ન વિતરણ વ્યવસ્થાને વધુ આધુનિક બનાવવા દરેક જિલ્લામાં પ્રાયોગિક ધોરણે એક વાજબી ભાવની દુકાનમાં Automatic Grain Dispensing Machine ‘અન્નપૂર્તિ’ શરૂ કરવાની યોજના છે. આ મશીન દ્વારા અનાજનું વિતરણ વધુ પારદર્શક અને ઝડપી બનશે. ટેકનોલોજી આધારિત આ પહેલથી ગેરરીતિઓમાં ઘટાડો થશે અને લાભાર્થીઓને સમયસર અન્ન મળી રહેશે.

આ સમગ્ર ફાળવણી રાજ્યના ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ વર્ગને ખાદ્ય સુરક્ષા, પોષણ અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ રાહત દરે ઉપલબ્ધ કરાવવાના સરકારના સંકલ્પને દર્શાવે છે. અન્ન, ઈંધણ, ખાંડ, તેલ અને મીઠું જેવી મૂળભૂત જરૂરિયાતોની સુલભતા દ્વારા સામાન્ય નાગરિકના જીવનમાં આર્થિક સ્થિરતા લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

કુલ મળીને રૂ. 2856 કરોડની આ જોગવાઈ રાજ્યમાં અન્ન સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવશે, વિતરણ પ્રણાલીને પારદર્શક બનાવશે અને લાખો પરિવારોને સીધી રાહત પહોંચાડશે.