શિયાળાની ઋતુ હવે પૂરી થવાની સાથે મોટાભાગના ઘરોમાં ગીઝરનો ઉપયોગ ધીમે ધીમે બંધ થવા લાગે છે. ઘણા લોકો ગીઝરની માત્ર સ્વિચ ઓફ કરીને તેને મહિના સુધી એમ જ રાખી દે છે. પરંતુ શું ફક્ત સ્વિચ બંધ કરવી પૂરતી છે? નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, જો ગીઝરને યોગ્ય રીતે સર્વિસ કર્યા વગર લાંબા સમય માટે બંધ રાખવામાં આવે, તો આવતા શિયાળામાં મોટો ખર્ચ વેઠવો પડી શકે છે.

ઘણા ઘરોમાં શિયાળામાં ગીઝરનો સતત ઉપયોગ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન પાણીમાં રહેલા કેલ્શિયમ અને ખારાશના અણુઓ ગીઝરના હિટિંગ એલિમેન્ટ અને પાણીની ટાંકીમાં જમા થવા લાગે છે. જો આ જમાવટ સમયસર દૂર ન કરવામાં આવે તો તે સખત પડ બની જાય છે. પરિણામે ગીઝરને પાણી ગરમ કરવામાં વધુ સમય લાગે છે અને વીજળીનો ખર્ચ પણ વધે છે. યોગ્ય સર્વિસ દરમિયાન ટેક્નિશિયન આ જમાવટને સાફ કરીને ગીઝરની કાર્યક્ષમતા જાળવી રાખે છે.

સર્વિસનો એક મહત્વનો ભાગ ‘એનોડ રોડ’ની તપાસ છે. એનોડ રોડ પાણીની ટાંકીમાં કાટ લાગવાથી બચાવે છે. સમય જતાં આ રોડ ખરાબ થઈ જાય છે. જો તેને સમયસર બદલવામાં ન આવે તો ટાંકીમાં લીકેજ અથવા કાટ લાગવાની શક્યતા વધી જાય છે. ટાંકી લીક થવાથી આખો ગીઝર બદલવો પડે તેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જે ખર્ચાળ સાબિત થાય છે.

માત્ર અંદરની સફાઈ જ નહીં, પરંતુ ગીઝરના અન્ય ભાગોની ચકાસણી પણ જરૂરી છે. થર્મોસ્ટેટ, વાયરિંગ, પ્લગ, સેફ્ટી વાલ્વ અને પાઈપ જેવી વસ્તુઓમાં ખામી હોય તો તે તરત ધ્યાનમાં આવી શકે છે. જો નાની ખામી સમયસર ઠીક કરી લેવામાં આવે તો મોટી સમસ્યાથી બચી શકાય છે. ઘણી વખત લોકો ઉનાળામાં ગીઝર બંધ રાખે છે અને શિયાળામાં ફરી શરૂ કરે ત્યારે ગીઝર અચાનક કામ કરતું નથી. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક મરામતનો ખર્ચ વધારે પડી શકે છે.

લાંબા સમય સુધી ગીઝરમાં પાણી ભરેલું રાખવું પણ યોગ્ય નથી. મહિનાઓ સુધી ઉભું પાણી રહે તો તેમાં ગંધ, બેક્ટેરિયા અને ફૂગ પેદા થઈ શકે છે. સર્વિસ દરમિયાન ટાંકી સંપૂર્ણ રીતે ડ્રેઇન કરવામાં આવે છે, અંદરથી સાફ કરવામાં આવે છે અને સૂકવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ગીઝરની આયુષ્ય વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે અને સ્વચ્છતા જાળવે છે.

વીજળી બચતના દ્રષ્ટિકોણથી પણ સર્વિસ મહત્વપૂર્ણ છે. ગંદો અથવા સ્કેલથી ઢંકાયેલો હિટિંગ એલિમેન્ટ વધુ વીજળી વાપરે છે. જ્યારે એલિમેન્ટ સ્વચ્છ હોય ત્યારે પાણી ઝડપથી ગરમ થાય છે અને ઓછી વીજળી ખર્ચાય છે. એટલે નિયમિત સર્વિસ લાંબા ગાળે વીજળી બિલ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.

ગીઝરને ઉનાળામાં સ્ટોર કરતા પહેલા કેટલીક સરળ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ. પ્રથમ, મેઈન સ્વિચ બંધ કરો અને વીજ પુરવઠો સંપૂર્ણ રીતે કાપો. પછી પાણીની ઇનલેટ વાલ્વ બંધ કરીને ટાંકીનું પાણી સંપૂર્ણ રીતે બહાર કાઢો. શક્ય હોય તો કંપનીના અધિકૃત ટેક્નિશિયન અથવા અનુભવી પ્લમ્બરની મદદ લો. ગીઝરને સૂકવ્યા બાદ જ લાંબા સમય માટે બંધ રાખો.
 

ઘણા લોકો માને છે કે ગીઝર વર્ષમાં માત્ર એક વખત ઉપયોગમાં આવે છે, એટલે તેની ખાસ કાળજી લેવાની જરૂર નથી. પરંતુ ગીઝર એક ઇલેક્ટ્રિકલ અને મેટલ સાધન હોવાથી તેની અંદરની સ્થિતિ જોવામાં ન આવે તો નુકસાન ઝડપથી વધી શકે છે. યોગ્ય જાળવણી કરવાથી ગીઝર ઘણા વર્ષો સુધી સારી રીતે કામ કરી શકે છે.

આથી, શિયાળો પૂરો થતાં ફક્ત સ્વિચ ઓફ કરીને ગીઝર છોડવો યોગ્ય નથી. યોગ્ય રીતે સર્વિસ કરાવી, અંદરથી સફાઈ કરીને અને પાણી સંપૂર્ણપણે કાઢીને જ તેને સ્ટોર કરવો જોઈએ. થોડો સમય અને નાનો ખર્ચ બચાવીને મોટી મરામતથી બચી શકાય છે. આવતા શિયાળામાં નિરાંતે ગરમ પાણી મેળવવા માટે આજે જ યોગ્ય કાળજી લો.